Νίκος Μπελογιάννης
γράφει ο Δημήτρης Γκουλιώνης
Την Κυριακή στις 30 Μαρτίου του 1952, λίγο πριν ξημερώσει, στην πίσω πλευρά του νοσοκομείου «Σωτηρία» στήνουν στον μαντρότοιχο τον Νίκο Μπελογιάννη και τρείς συγκρατούμενούς του. Τον Δημήτρη Μπάτση, τον Ηλία Αργυριάδη και τον Νίκο Καλούμενο. Ο επικεφαλής του εκτελεστικού αποσπάσματος ρωτά εάν επιθυμεί κάποιος να έχει δεμένα τα μάτια του. Ο Μπελογιάννης το αρνείται, το ίδιο και οι υπόλοιποι. Στις 4.12 π.μ ακούγεται το παράγγελμα “Πυρ”.
Όσοι κατάδικοι περίμεναν την εκτέλεση τους, γνώριζαν καλά ότι τις Κυριακές απαγορεύονται οι εκτελέσεις. Ούτε οι Γερμανοί κατακτητές παραβίασαν αυτό τον άγραφο νόμο. Ο Νίκος Μπελογιάννης όμως, αποτελούσε μια ξεχωριστή περίπτωση. Τόσο ξεχωριστή που μέσα σε χρονικό διάστημα μίας εβδομάδας, η κυβέρνηση Πλαστήρα έλαβε περίπου 250.000 τηλεγραφήματα από όλο τον κόσμο. Όλα τους ζητούσαν την ματαίωση της εκτέλεσης του Μπελογιάννη. Πάμπλο Πικάσο, Ζαν Κοκτώ, Ζαν-Πολ Σαρτρ, Ναζιμ Χικμέτ, Τσάρλι Τσάπλιν αλλά και ο Σαρλ ντε Γκολ, καθώς και 159 βουλευτές των δύο μεγάλων κομμάτων της Μεγάλης Βρετανίας.
Η πίεση όμως στον Πλαστήρα ήταν μεγάλη. Από την μία πλευρά ο πολιτικός του αντίπαλος Παπάγος, συνεπικουρούμενος από μερίδα του τύπου που επικροτούσε την απόφαση του στρατοδικείου και από την άλλη η πίεση του αμερικανικού παράγοντα. Ο Πλαστήρας, με την υγεία του κλονισμένη, αγωνίζεται να ακυρώσει την εκτέλεση, έστω και αν τα «έκτακτα μέτρα» που είχαν επιβληθεί κατά την διάρκεια του Εμφυλίου, τα διατηρούσε ακέραια.
Στις 20 Μαρτιου 1952, ο Πλαστήρας στέλνει επειγόντως στον βασιλιά Παύλο επιστολή και ζητάει να δώσει χάρη, διότι μόνο ο βασιλιάς είχε την απόλυτη εξουσία να τη δώσει. Ο κάποτε «μαύρος καβαλάρης» δεν ήθελε να επαναλάβει το ίδιο λάθος, αυτό της «Δίκης των έξι». Γνώριζε πολύ καλά τι έφερε η εκτέλεση των έξι κατηγορουμένων και τι θα έφερνε η εκτέλεση του Μπελογιάννη και των υπολοίπων. Τελικά ο βασιλιάς δίνει χάρη μόνο στον Φ. Λαζαρίδη, στην Έλλη Παππά, στον Χαρ. Τουλιάτο και στον Μ. Μπισπιάνο.
Το ΚΚΕ, το κόμμα για το οποίο πάλεψε και τελικά πέθανε ο Μπελογιάννης δεν στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων. Μετά την ανακάλυψη των ασυρμάτων από τις αστυνομικές αρχές, ο Μπελογιάννης θεωρείται ο άμεσος υπαίτιος και κατηγορούμενος για εσχάτη προδοσία, ανακοινώνεται η απόφαση του Στρατοδικείου. «Ο Νίκος είναι αθώος» γράφει στην επιστολή που στέλνει στις Αρχές το ιστορικό στέλεχος του ΚΚΕ, Νίκος Πλουμπίδης, αναλαμβάνοντας την ευθύνη για τους ασυρμάτους. Φθάνει στο σημείο να δεσμευθεί να παραδοθεί προκειμένου «ο φίλος και σύντροφός μου Ν. Μπελογιάννης να μην οδηγηθεί στο εκτελεστικό απόσπασμα». Η κύβέρνηση αρνείται να μπει σε διαπραγμάτευση με έναν καταζητούμενο. Το χειρότερο όμω είναι η αντιδράση του γενικού γραμματέα του ΚΚΕ, Νίκου Ζαχαριάδη, ο οποίος από το Βουκουρέστι χαρακτηρίζει την επιστολή «μύθευμα της Αστυνομίας», ισχυριζόμενος ότι ο Πλουμπίδης νοσηλεύεται στο εξωτερικό. Λίγο αργότερα θα κατηγορήσει τον Πλουμπίδη ως χαφιέ της Ασφάλειας και θα τον διαγράψει από το ΚΚΕ. Ο Πλουμπίδης θα συλληφθεί και τελικά θα εκτελεστεί τον Αύγουστο του 1954. Πολύ αργότερα το κόμμα θα τον αποκαταστήσει.
Συγκλονισμένος ο Πικάσο βλέποντας στις εφημερίδες τον Μπελογιάννη με το γαρίφαλο, τον ζωγράφισε σε ένα λευκό χαρτί με αφαιρετική διάθεση, ακριβώς στην ίδια στάση με τη φωτογραφία που είχε μπροστά του. Ακόμη και ο τότε Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος, Σπυρίδων Βλάχος σε επιστολή του στον βασιλιά γράφει χαρακτηριστικά ότι «έχω συγκλονιστεί από το ηθικό µεγαλείο του Μπελογιάννη. Το θεωρώ ανώτερο και από των πρώτων χριστιανών, γιατί ο Μπελογιάννης δεν πιστεύει ότι υπάρχει µέλλουσα ζωή».
Ο Μπελογιάννης όμως τους φοβίζει ακόμα και νεκρός. Όπως προκύπτει από τον φάκελο του που διατήρουσε η Ελληνική Χωροφυλακή, στις 15 Απριλίου 1952, δύο εβδομάδες δηλαδή μετά την εκτέλεσή του, η Αστυνομική Διεύθυνση Πειραία αποστέλει έγγραφο προς στην Γενική Ασφάλεια το οποίο αναφέρει: «Παρακαλούµεν όπως λάβητε τα ενδεικνυόµενα µέτρα ασφαλείας εις Γ’ Νεκροταφείον κατά την Μεγάλην Πέµπτην, Μ. Παρασκευήν και Μ. Σάββατον συµφώνως προς δοθείσας προφορικάς οδηγίας εις τον κ. ∆ιοικητήν της υποδ/ νσεως Γεν. Ασφαλείας, προς πρόληψιν συγκεντρώσεων και άλλων έκτροπων εις τον τάφον του εκτελεσθέντος κοµµουνιστού Μπελογιάννη».
