Πέρσι ήμασταν εκεί. Φέτος τι θα κάνουμε;

Τα Τέμπη έπαψαν εδώ και καιρό να αποτελούν μια υπόθεση που αφορά μόνο τις οικογένειες των θυμάτων ή έναν τόπο όπου συνέβη ένα τραγικό δυστύχημα. Έγιναν σημείο συλλογικής συνείδησης, μια στιγμή που χάραξε βαθιά ολόκληρη την κοινωνία και ξεπέρασε τα γεωγραφικά όρια μιας χώρας. Γιατί όταν χάνονται ζωές με τρόπο που θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί, το πένθος μετατρέπεται αναπόφευκτα σε ευθύνη όλων μας.

Η περσινή επέτειος απέδειξε πως η κοινωνία δεν είναι αδιάφορη. Σε ολόκληρη τη χώρα, μικρές και μεγάλες πόλεις γέμισαν ανθρώπους που βγήκαν στους δρόμους όχι από συνήθεια, αλλά από ανάγκη. Ανάμεσά τους και το Αλιβέρι. Μια πόλη που δεν έμεινε σιωπηλή. Άνθρωποι κάθε ηλικίας στάθηκαν μαζί, φορείς, συλλογικότητες, σχολεία, γονείς κρατώντας τα παιδιά τους από το χέρι, δείχνοντας πως η μνήμη δεν είναι τελετουργία, αλλά στάση ζωής. Ήταν μια σιωπηλή σε πολλές στιγμές και ηχηρή σε άλλες δήλωση ότι η κοινωνία δεν αποδέχεται την κανονικοποίηση της τραγωδίας.

Έναν χρόνο μετά, έναν ακόμα χρόνο, τρίτο από την απίστευτη τραγωδία και μάλιστα με αδικαίωτες ακόμα τις ψυχές των 57 νεκρών το ερώτημα δεν είναι αν θυμόμαστε. Το ερώτημα είναι τι κάνουμε με αυτή τη μνήμη. Η λήθη είναι πάντα ο μεγαλύτερος σύμμαχος της ατιμωρησίας. Όταν ο χρόνος περνά, υπάρχει ο κίνδυνος η οργή να μετατραπεί σε κόπωση και η απαίτηση για δικαιοσύνη σε μια ακόμη ανεκπλήρωτη υπόσχεση. Όμως τα Τέμπη δεν επιτρέπουν τέτοια πολυτέλεια. Δεν είναι απλώς ένα παρελθόν γεγονός· είναι μια συνεχής υπενθύμιση για το πώς λειτουργεί – ή αποτυγχάνει να λειτουργήσει – το κράτος απέναντι στην ανθρώπινη ζωή.

Οι τοπικές κοινωνίες έχουν ιδιαίτερο ρόλο σε αυτή τη συλλογική διεκδίκηση. Γιατί η δημοκρατία δεν εκφράζεται μόνο στα κέντρα αποφάσεων, αλλά κυρίως στους δρόμους των πόλεων, εκεί όπου οι πολίτες συναντιούνται, συζητούν και αποφασίζουν να μην παραμείνουν αμέτοχοι. Το Αλιβέρι πέρσι έδειξε πως μπορεί να γίνει μέρος αυτής της μεγάλης, παλλαϊκής φωνής. Το ερώτημα που τίθεται φέτος είναι απλό αλλά ουσιαστικό: θα είμαστε ξανά εκεί;

Η παρουσία δεν είναι απλώς συμβολική. Είναι πράξη μνήμης, ευθύνης και αξιοπρέπειας. Είναι η υπόσχεση ότι οι ζωές που χάθηκαν δεν θα μετατραπούν σε αριθμούς ούτε σε μια ακόμη θλιβερή επέτειο. Όσο οι κοινωνίες θυμούνται και διεκδικούν, η ελπίδα για δικαιοσύνη παραμένει ζωντανή.

Γιατί τελικά, το ζητούμενο δεν είναι μόνο να τιμήσουμε όσους χάθηκαν. Είναι να αποδείξουμε πως μάθαμε κάτι από την απώλεια. Και πως καμία πόλη, κανένας άνθρωπος, δεν θα επιλέξει τη σιωπή.