Είμαστε στον αέρα – 16/4/26 | ΑΠΕ & Εύβοια – 19χρονη: θάνατος μετά από εγκατάλειψη

Στη σημερινή εκπομπή φιλοξενήσαμε τον Περιφερειακό Σύμβουλο, περιβαλλοντολόγο και υπ. Διδάκτωρα του Πανεπιστημίου της Κρήτης κ.Βασίλη Λύκο, με τον οποίο επιχειρήσαμε μια συνολική αποτίμηση μετά το κλείσιμο της διαβούλευσης για το νέο νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ για τις ΑΠΕ. Η βασική του θέση ήταν καθαρή: το πρόβλημα δεν είναι η πράσινη ενέργεια ως κατεύθυνση, αλλά το μοντέλο ανάπτυξής της όπως εφαρμόζεται σήμερα. Όπως τόνισε, το νομοσχέδιο επιταχύνει τις αδειοδοτήσεις και θεσμοθετεί περιοχές επιτάχυνσης, αλλά ταυτόχρονα περιορίζει τον πραγματικό χώρο συμμετοχής των τοπικών κοινωνιών και μετατρέπει τη διαβούλευση σε τυπική διαδικασία.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο γεγονός ότι η διαβούλευση πραγματοποιήθηκε μέσα στις ημέρες του Πάσχα, κάτι που –όπως υποστήριξε– δεν είναι απλώς συγκυριακό, αλλά πολιτική επιλογή που αντικειμενικά περιορίζει τις αντιδράσεις και εξασφαλίζει ότι τα επιχειρηματικά συμφέροντα που εδώ και χρόνια εκμεταλλεύονται τον φυσικό πλούτο της χώρας. Εκεί ακριβώς εντοπίζει και το βασικό πρόβλημα: όταν ένα τόσο κρίσιμο ενεργειακό και περιβαλλοντικό ζήτημα περνά με όρους ταχύτητας και όχι ουσίας, τότε η κοινωνική συναίνεση υποκαθίσταται από τετελεσμένα.

Στο ερώτημα αν η Εύβοια και η Στερεά Ελλάδα έχουν φτάσει σε οριακό σημείο, η απάντησή του ήταν κατηγορηματική. Ο όρος «υπερκορεσμός» δεν είναι πολιτικό σύνθημα, αλλά πραγματική συνθήκη για τις τοπικές κοινωνίες. Στην πράξη σημαίνει αλλοίωση τοπίου, πίεση σε υποδομές, αλλαγή οικονομικών δραστηριοτήτων και, κυρίως, την αίσθηση ότι ένας τόπος μετατρέπεται σε ενεργειακή ζώνη χωρίς να έχει λόγο για το μέγεθος και τα όρια αυτής της επιβάρυνσης.

Η πρόταση που κατέθεσε είναι συγκεκριμένη: πάγωμα νέων έργων μεγάλης κλίμακας, αναστολή αδειοδοτήσεων μέχρι να υπάρξει σύγχρονος χωροταξικός σχεδιασμός και επαναφορά της τοπικής αυτοδιοίκησης σε ουσιαστικό ρόλο στη λήψη αποφάσεων. Όπως σημείωσε, η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να γίνει χωρίς κοινωνική νομιμοποίηση, γιατί τότε μετατρέπεται σε επιβολή και όχι σε πολιτική επιλογή.

Η συζήτηση οδηγήθηκε φυσικά και στην υπόθεση του Μύτικα, με το έργο του καλωδίου 400 kV να αποτελεί ίσως την πιο καθαρή απόδειξη της σύγκρουσης που περιγράφηκε. Εκεί πια δεν μιλάμε για ανεμογεννήτριες ή φωτοβολταϊκά, αλλά για υποδομή μεταφοράς ενέργειας, κάτι που σημαίνει ότι η τοπική αντίδραση έχει περάσει σε ένα νέο επίπεδο. Όπως τόνισε ο Βασίλης Λύκος, η υπόθεση αυτή δείχνει ότι οι πολίτες δεν αντιδρούν αποσπασματικά σε ένα έργο, αλλά συνολικά στο μοντέλο ανάπτυξης που συγκεντρώνει δυσανάλογο βάρος στις ίδιες περιοχές.

Στο πολιτικό ερώτημα τι δεν έχει καταλάβει η κυβέρνηση για την Εύβοια, η απάντηση ήταν εξίσου σαφής: ότι δεν πρόκειται για τοπικές αντιδράσεις μειοψηφιών, αλλά για μια ευρύτερη κοινωνική κόπωση και αίσθηση αδικίας. Όταν ένας τόπος αισθάνεται ότι αποφασίζουν άλλοι για αυτόν, τότε η αντίδραση δεν είναι απλώς περιβαλλοντική. Είναι βαθιά δημοκρατική.

Το δεύτερο μέρος της εκπομπής είχε εντελώς διαφορετικό χαρακτήρα, αλλά εξίσου βαριά φόρτιση. Η υπόθεση του θανάτου της 19χρονης στο Αργοστόλι δεν είναι πλέον μόνο μια τραγική είδηση. Έχει πάρει σαφή ποινική διάσταση, με κατηγορίες για ανθρωποκτονία διά παραλείψεως, και στρέφει το βλέμμα όχι μόνο στο τι προκάλεσε τον θάνατο, αλλά κυρίως στο τι συνέβη μετά.

Το πιο σοκαριστικό στοιχείο δεν είναι μόνο οι ιατροδικαστικές εκτιμήσεις ή τα τοξικολογικά ευρήματα που αναμένονται. Είναι η εικόνα μιας κοπέλας σε ημιλιπόθυμη κατάσταση που, αντί να λάβει βοήθεια, μεταφέρεται και εγκαταλείπεται. Εκεί ακριβώς μετατοπίζεται το βάρος της υπόθεσης. Από το ιατρικό στο ηθικό. Από το «τι έγινε» στο «τι δεν έγινε».

Σε αυτό το σημείο χρειάζεται απόλυτη καθαρότητα. Καμία αναφορά σε τρόπο ζωής, επιλογές ή κοινωνικές συμπεριφορές δεν μπορεί να μετατραπεί σε έμμεση μεταφορά ευθύνης στο θύμα. Αυτό που μπορεί και πρέπει να συζητηθεί είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο διαμορφώνονται συμπεριφορές. Μια κοινωνία που εκπαιδεύει συνεχώς τους ανθρώπους να μετρούν την αξία τους μέσα από την εικόνα, την επιβεβαίωση και την εξωτερική αποδοχή, ταυτόχρονα τους απομακρύνει από την ουσία της ανθρώπινης σχέσης.

Το ακόμη πιο ανησυχητικό όμως είναι η κανονικοποίηση της αδιαφορίας. Όταν ένας άνθρωπος μπορεί να δει έναν άλλον σε κρίσιμη κατάσταση και να μην ενεργήσει άμεσα για να τον σώσει, τότε το πρόβλημα δεν είναι απλώς νομικό. Είναι βαθιά πολιτισμικό. Είναι η στιγμή που η κοινωνία παύει να λειτουργεί ως κοινότητα και αρχίζει να μοιάζει με σύνολο απομονωμένων μονάδων.

Εκεί συναντιούνται δύο επικίνδυνες τάσεις. Από τη μία η υπερβολική έμφαση στην εικόνα και την εξωτερική επιτυχία. Από την άλλη η απονέκρωση της ενσυναίσθησης. Όταν αυτά τα δύο συνδυάζονται, τότε η ανθρώπινη ζωή χάνει τη βαρύτητά της. Και αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό συμπέρασμα της υπόθεσης.

Ακούστε και δείτε τη συνομιλία με τον κ. Βασίλη Λύκο εδώ :

Ακούστε και δείτε ολόκληρη τη σημερινή εκπομπή στο παρακάτω βίντεο :