Marx – Annales : Ο κοινωνικό-οικονομικός παράγοντας στην ιστορία

Η μαρξιστική ιστοριογραφία και η Σχολή των Annales αποδίδουν κεντρική σημασία στους οικονομικούς και κοινωνικούς παράγοντες για την ερμηνεία της ιστορικής εξέλιξης, αλλά τους προσεγγίζουν με διαφορετικό θεωρητικό προσανατολισμό. Η μαρξιστική ιστοριογραφία, επηρεασμένη από τη σκέψη του Karl Marx, θεωρεί ότι η οικονομική δομή μιας κοινωνίας, δηλαδή ο τρόπος παραγωγής και οι σχέσεις παραγωγής, αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία διαμορφώνονται οι κοινωνικές σχέσεις, οι πολιτικοί θεσμοί και οι ιδεολογίες, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη σύγκρουση κοινωνικών τάξεων ως κινητήρια δύναμη της ιστορίας. Αντίθετα, η Σχολή των Annales, που συνδέεται με ιστορικούς όπως ο Marc Bloch και ο Fernand Braudel, αντιμετωπίζει την οικονομία και την κοινωνία ως τμήματα ευρύτερων και μακροχρόνιων δομών, εντάσσοντάς τες σε μια πολυπαραγοντική ανάλυση που περιλαμβάνει γεωγραφικούς, δημογραφικούς και πολιτισμικούς παράγοντες, δίνοντας έμφαση στη μακρά διάρκεια και στις συλλογικές νοοτροπίες περισσότερο παρά σε απότομες κοινωνικές ρήξεις. Έτσι, ενώ και τα δύο ρεύματα απομακρύνονται από την παραδοσιακή πολιτικοστρατιωτική ιστορία, η μαρξιστική προσέγγιση ερμηνεύει την ιστορική αλλαγή κυρίως μέσα από οικονομικές αντιθέσεις και κοινωνικούς αγώνες, ενώ οι Annales επιδιώκουν μια συνολικότερη κατανόηση των κοινωνιών μέσα από τη διαχρονική αλληλεπίδραση πολλαπλών δομικών παραγόντων.