Είμαστε στον αέρα – 5/5/26 | Marfin – Aνδρουλάκης – Kουβέλης – Xαμένες αναδασώσεις

Σήμερα συμπληρώνονται δεκαέξι χρόνια από το έγκλημα της Marfin. Όχι από ένα «τραγικό περιστατικό», όχι από μια «κακιά στιγμή» μέσα στον συνωστισμό μιας διαδήλωσης — αλλά από έναν φονικό εμπρησμό σε χώρο εργασίας. Η Παρασκευή Ζούλια, 35 ετών. Η Αγγελική Παπαθανασοπούλου, 32 ετών, τεσσάρων μηνών έγκυος. Ο Επαμεινώνδας Τσάκαλης, 36 ετών. Πήγαν στη δουλειά τους και δεν γύρισαν ποτέ. Αν ζούσαν σήμερα, η Παρασκευή θα ήταν 51 ετών, η Αγγελική 48, ο Επαμεινώνδας 52 — και το παιδί που δεν πρόλαβε να γεννηθεί, 16 ετών.

Οι φυσικοί αυτουργοί δεν τιμωρήθηκαν. Οι κατηγορούμενοι για τον εμπρησμό αθωώθηκαν το 2016. Και η ελληνική κοινωνία — ένα κομμάτι της τουλάχιστον — επέλεξε να αντιμετωπίσει αυτό το έγκλημα με σιωπή, σχετικοποίηση ή αμήχανη αποφυγή. Γιατί τα θύματα δεν ταίριαζαν στο βολικό πολιτικό αφήγημα. Ήταν εργαζόμενοι σε τράπεζα. Δεν ήταν σύμβολα χρήσιμα για αφίσες και επετειακές πορείες. Όταν αριστερές συλλογικότητες θυμούνται επιλεκτικά τη βία μόνο όταν τις εξυπηρετεί, δεν υπερασπίζονται την ανθρώπινη ζωή — υπερασπίζονται την ιδεολογική τους άνεση. Η μνήμη της Marfin δεν ανήκει σε κόμματα. Ανήκει στην αλήθεια.

Από τη μνήμη στην πολιτική επικαιρότητα, με τη συνέντευξη Ανδρουλάκη να ορίζει σε μεγάλο βαθμό την ατζέντα της ημέρας. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ επέλεξε μετωπική επίθεση: ζήτησε άμεσες εκλογές, έβαλε πήχη την πρώτη θέση «έστω και με μία ψήφο», χαρακτήρισε τον Μητσοτάκη «πρωθυπουργό των εκτροπών» και τοποθετήθηκε απόλυτα απέναντι σε κάθε υπόνοια παρασκηνιακής συνεννόησης με τη Νέα Δημοκρατία. Η φράση-κλειδί ήταν «δεν μπαίνουμε σε παζάρια με τη ΝΔ» — με αφορμή τη Διάσκεψη των Προέδρων και τους διορισμούς στις Ανεξάρτητες Αρχές.

Το διακύβευμα της συνέντευξης ήταν σαφές: ο Ανδρουλάκης επιχείρησε να μετατοπίσει το ΠΑΣΟΚ από τον ρόλο του «δεύτερου κόμματος που πιέζει» στον ρόλο της κυβέρνησης εν αναμονή. Για να το πετύχει, χρειάζεται να πείσει ταυτόχρονα σε τρία επίπεδα: ότι το πρόβλημα της χώρας είναι θεσμικό κι όχι μόνο διαχειριστικό, ότι το ΠΑΣΟΚ είναι αυτόνομο κόμμα και όχι παρακολούθημα κανενός πόλου, και ότι έχει κυβερνητικό σχέδιο — όχι μόνο καταγγελτικό λόγο. Η τετραήμερη εργασία, που παρουσίασε ως πιλοτικό και μη υποχρεωτικό μέτρο για επιχειρήσεις άνω των 20 εργαζομένων, ήταν η προσπάθεια να δώσει προγραμματικό στίγμα πέρα από τις υποκλοπές. Αν τη δουλέψει με λεπτομέρεια, μπορεί να γίνει θετική ατζέντα. Αν μείνει σύνθημα, θα κατηγορηθεί ως ανεφάρμοστη υπόσχεση.

Υπάρχει όμως και ένα ζήτημα βαθύτερης ιστορικής ανάγνωσης που συχνά παρακάμπτουμε. Στον δημόσιο διάλογο για την κρίση πηγαίνουμε σχεδόν πάντα κατευθείαν στο 2015 — στον Βαρουφάκη, στα capital controls, στο δημοψήφισμα. Σαν να ξεκίνησε εκεί η ιστορία. Όμως υπάρχει μια στιγμή πριν που αλλάζει την ανάγνωση των πάντων: ο Ιούνιος του 2013, όταν ο Φώτης Κουβέλης και η ΔΗΜΑΡ αποχώρησαν από την κυβέρνηση Σαμαρά. Επίσημη αφορμή το κλείσιμο της ΕΡΤ, πραγματικό υπόβαθρο η αιμορραγία πολιτικού κεφαλαίου ενός κόμματος που κυβερνούσε χωρίς να μπορεί να διαμορφώνει. Κατανοητό σε επίπεδο κομματικής λογικής — καταστροφικό σε επίπεδο εθνικής συνέπειας. Με εκείνη την αποχώρηση, η κυβέρνηση έχασε τον ρυθμιστικό της πυρήνα, δεν μπόρεσε να εκλέξει Πρόεδρο Δημοκρατίας, και η Βουλή οδηγήθηκε αναπόφευκτα σε διάλυση. Ο Τσίπρας δεν χρειάστηκε να κάνει τίποτε εκτός από το να αρνηθεί ψήφο εμπιστοσύνης. Η ΔΗΜΑΡ είχε ήδη κάνει τη δουλειά. Ο Κουβέλης δεν είναι ο κακός της ιστορίας — είναι κάτι χειρότερο για την ανάλυση: ο ορθολογικός πολιτικός που έκανε την ορθολογική κίνηση στη λάθος στιγμή για τη χώρα.

Στην Εύβοια, η επέτειος των πέντε χρόνων από την καταστροφική πυρκαγιά της Βόρειας Εύβοιας — 508.000 στρέμματα, το ένα τρίτο των δασών του νησιού — φέρνει τη συνηθισμένη εικόνα: συντονιστικές συσκέψεις, νέα νούμερα drones και πυροσβεστών, εξαγγελίες για «ετοιμότητα και άμεση απόκριση». Φέτος ο υπουργός Τουρνάς στη Λαμία, ο περιφερειάρχης Σπανός δίπλα του. Το ίδιο σκηνικό με διαφορετικούς πρωταγωνιστές. Πίσω από τις εξαγγελίες, η πραγματικότητα είναι πιο σκληρή: η επίσημη αναδάσωση ξεκίνησε τρία χρόνια μετά την καταστροφή και αφορά μόλις 1.340 στρέμματα από τα 275.000 που κάηκαν. Από τα 30 εκατομμύρια που διατέθηκαν για αντιπυρικά έργα, μόνο το 37% απορροφήθηκε. Εβδομήντα εκατομμύρια ευρώ κατέληξαν σε πρόγραμμα αντικατάστασης οικιακών συσκευών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέβαλε πρόστιμο 30 εκατομμυρίων για παράνομες αναθέσεις. Το ερώτημα που κανείς δεν απαντά παραμένει ανοιχτό: αν αύριο ξεσπάσει φωτιά στην Εύβοια, ποια από όλες αυτές τις εξαγγελίες θα σταθεί ανάμεσα στις φλόγες και τα χωριά;

Και στο διεθνές, το Στενό του Ορμούζ παραμένει σε κρίσιμο σημείο, με τον Τραμπ να αναζητά — σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις — πολιτική διέξοδο από έναν πόλεμο υψηλού κόστους και αβέβαιης κατάληξης. Το «Project Freedom», η επιχείρηση ασφαλούς διέλευσης εμπορικών πλοίων από το Στενό, δεν διαβάζεται ως κλιμάκωση αλλά ως επιχειρησιακή απάντηση περιορισμένου σκοπού. Η έκκληση προς την Κίνα να πιέσει το Ιράν, η αξιολόγηση της ιρανικής 14-σημείων πρότασης αντί απόρριψής της, η οικονομική πίεση που ασκεί η κρίση στις παγκόσμιες ενεργειακές ροές — όλα δείχνουν έναν πρόεδρο που επιδιώκει συμφωνία υπό αμερικανικούς όρους, όχι ατέρμονη σύγκρουση. Το μοτίβο είναι γνώριμο: escalate to de-escalate. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι ότι κάθε νέο θερμό επεισόδιο στη θάλασσα μπορεί να τον σύρει πέρα από τη διέξοδο που αναζητά.

Ακούστε και δείτε ολόκληρη τη σημερινή εκπομπή στο παρακάτω βίντεο :