Είμαστε στον αέρα – 24/2/26 | Fake news – Τέσσερα χρόνια πόλεμος – Καρναβαλικά απόνερα
Είσοδος στη Μεγάλη Σαρακοστή με ένα ερώτημα : Ποιος διαμορφώνει την πραγματικότητα που αντιλαμβάνεται η κοινωνία, τα γεγονότα ή ο τρόπος με τον οποίο αυτά παρουσιάζονται;
Ξεκινήσαμε από κάτι που φαινομενικά μοιάζει απλό αλλά πολιτικά αποκτά ιδιαίτερο βάρος: την απουσία οποιασδήποτε αναφοράς στο περιστατικό που σημειώθηκε στο Γενικό Κρατικό Νίκαιας από το κυριακάτικο μήνυμα του πρωθυπουργού. Ένα γεγονός που κυριάρχησε στη δημόσια συζήτηση δεν συμπεριλήφθηκε σε ένα κείμενο που λειτουργεί ως εβδομαδιαίος απολογισμός της πολιτικής και κοινωνικής πραγματικότητας. Αντίθετα, το μήνυμα επικεντρώθηκε σε επενδύσεις, μεταρρυθμίσεις και διεθνείς επαφές, προβάλλοντας μια εικόνα κανονικότητας και προγραμματισμένης προόδου. Στη σύγχρονη πολιτική επικοινωνία, όμως, η σιωπή δεν είναι ουδέτερη επιλογή. Η απουσία ενός θέματος λειτουργεί ως μορφή ιεράρχησης και εκπέμπει πολιτικό μήνυμα για το τι θεωρείται κρίσιμο και τι μεταφέρεται εκτός του κεντρικού αφηγήματος.
Σε αυτό το πλαίσιο αναδεικνύεται και ο καταμερισμός ρόλων μέσα στην κυβερνητική λειτουργία αλλά κι το καίριο ερώτημα αν ο Κυριάκος Μητσοτάκης μπορεί να ελέγξει τον υπουργό του. Ο θεσμικός λόγος της κορυφής συνυπάρχει συχνά με έναν πιο επιθετικό και συγκρουσιακό δημόσιο λόγο που αναλαμβάνει την καθημερινή πολιτική αντιπαράθεση. Η δημόσια παρουσία του Άδωνι Γεωργιάδη στο νοσοκομείο και αργότερα στα κανάλια αποτέλεσε χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της δυναμικής, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου η αντιπαράθεση στηρίζεται στη διασπορά fake news από τον ίδιο χωρίς ως φαίνεται καμία συνέπεια. Η υπόθεση του υποτιθέμενου βίντεο ξυλοδαρμού επανέφερε με ένταση τη συζήτηση γύρω από τις ψευδείς ειδήσεις και τον τρόπο με τον οποίο η πολιτική επικοινωνία υιοθετεί πλέον ρυθμούς κοινωνικών δικτύων. Η διάψευση μιας πληροφορίας σπάνια έχει την ίδια απήχηση με την αρχική της διάδοση, επιβεβαιώνοντας ότι στην ψηφιακή εποχή η πρώτη εικόνα συχνά καθορίζει την αντίληψη της κοινής γνώμης. Όταν η πιθανότητα ανακρίβειας αντιμετωπίζεται ως αποδεκτό πολιτικό κόστος, τότε το ζήτημα παύει να είναι επικοινωνιακό, γίνεται βαθιά θεσμικό, το φαινόμενο πολλαπλασιάζεται και η εμπιστοσύνη προς τον δημόσιο λόγο διαβρώνεται. Πόσο οξύμωρο είναι να προετοιμάζει η κυβέρνηση συνέδριο για τα fake news την ίδια στιγμή που οι υπουργοί της τα διακινούν χωρίς κόστος;
Τέσσερα χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, αναλύουμε τα «σημεία χωρίς επιστροφή». Η εισβολή του 2022 κατέρριψε οριστικά την αντίληψη ότι στην Ευρώπη τα σύνορα δεν αλλάζουν με στρατιωτική βία. Οι καταστροφές πόλεων, οι απώλειες αμάχων και η μετατροπή της σύγκρουσης σε ζήτημα εθνικής επιβίωσης για την ουκρανική κοινωνία κατέστησαν σχεδόν αδύνατη μια εύκολη πολιτική συμφιλίωση. Παράλληλα, η πλήρης ρήξη της Ρωσίας με τη Δύση, οι ενεργειακές ανακατατάξεις μετά τους αγωγούς Nord Stream και η συνεχώς αυξανόμενη στρατιωτική υποστήριξη της Ουκρανίας από χώρες του ΝΑΤΟ διαμόρφωσαν μια νέα γεωπολιτική κανονικότητα. Ακόμη κι αν οι μάχες σταματούσαν σήμερα, η Ευρώπη έχει ήδη επιστρέψει σε μια εποχή στρατηγικού ανταγωνισμού, αυξημένων εξοπλισμών και μόνιμης αίσθησης ασφάλειας υπό αμφισβήτηση.
Η τρίτη θεματική μεταφέρει τη συζήτηση στο εσωτερικό κοινωνικό πεδίο και στη σχέση πολιτών και τοπικής εξουσίας. Η έντονη συμμετοχή στα καρναβάλια σε πολλές περιοχές της χώρας έρχεται σε αντίθεση με τη χαμηλότερη κινητοποίηση για ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα, όπως η διαχείριση σε κρίσιμες υποδομές. Η εικόνα των τοπικών αρχόντων μέσα σε γιορτινά στιγμιότυπα συχνά αποκτά μεγαλύτερη προβολή από τη συζήτηση για στρατηγικές λύσεις. Δημιουργείται έτσι ένα παράδοξο: πανηγυρίζουμε την ένταξη μιας περιοχής σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης, δηλαδή ένα εργαλείο διαχείρισης κρίσης, αντί να πανηγυρίζουμε την αποτροπή της ίδιας της κρίσης. Το ερώτημα που προκύπτει αφορά την ποιότητα της πολιτικής ηγεσίας αλλά και τη συλλογική στάση της κοινωνίας απέναντι στα ουσιαστικά προβλήματα.
Η αντίθεση γίνεται ακόμη πιο έντονη καθώς η κοινωνία εισέρχεται στη Σαρακοστή, μια περίοδο που παραδοσιακά συνδέεται με εγκράτεια, αυτογνωσία και πνευματικό αναστοχασμό. Εικόνες δημόσιων προσώπων σε πανηγυρικές εκδηλώσεις, όπως η συζήτηση που προκάλεσε η παρουσία του δημάρχου Σύμης σε χορευτική εκδήλωση με τουρκάλες χορεύτριες, ανοίγουν έναν ευρύτερο διάλογο για τα μηνύματα που εκπέμπονται από την πολιτική εκπροσώπηση του νησιού στους γείτονες.
Ακούστε και δείτε ολόκληρη τη σημερινή εκπομπή στο παρακάτω βίντεο :
