Χωροταξικό ΑΠΕ και Τοπική Αυτοδιοίκηση: Όταν οι αποφάσεις λαμβάνονται αλλού
Γράφει η Παρασκευή Ρούσσου
Στη χθεσινή συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου Κύμης – Αλιβερίου, διαμορφώθηκε η θέση του απέναντι στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, με μαλιστα, με ομόφωνη απόφαση όλων των παρατάξεων. Το Συμβούλιο εξέφρασε την αντίθεσή του σε οποιαδήποτε περαιτέρω ανάπτυξη αιολικών εγκαταστάσεων εντός των διοικητικών ορίων του Δήμου.
Το κείμενο που θα συνταχθεί αναμένεται να κατατεθεί στη δημόσια διαβούλευση, αλλά και στη συνεδρίαση της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων Στερεάς Ελλάδας, μεταφέροντας μια θέση που βρήκε σύμφωνες όλες τις παρατάξεις του Δημοτικού Συμβουλίου.
Η συζήτηση ξεκίνησε με την παρουσίαση των βασικών σημείων του νέου χωροταξικού πλαισίου από τον γενικό γραμματέα του Δήμου, Γιώργο Μαθιουδάκη, ενώ ακολούθησε η τοποθέτηση του δημάρχου Νίκου Μπαράκου, ο οποίος έδωσε και την εικόνα από το εσωτερικό της ΠΕΔ.
Ο δήμαρχος υποστήριξε ότι το νέο χωροταξικό δεν μεταβάλλει ουσιαστικά την κατάσταση που επικρατεί σήμερα στην περιοχή, σημειώνοντας ότι η Κύμη και το Αλιβέρι εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται ως περιοχές στις οποίες μπορεί να αναπτυχθεί μεγάλος αριθμός ενεργειακών εγκαταστάσεων. Όπως ανέφερε, η πολυετής καθυστέρηση στην ολοκλήρωση του πλαισίου είχε ως αποτέλεσμα να αδειοδοτηθούν στο μεταξύ έργα, όπως αυτό στα Κοτύλαια, τα οποία ενδεχομένως να αντιμετωπίζονταν διαφορετικά αν το χωροταξικό είχε θεσπιστεί νωρίτερα.
Παράλληλα, εξέφρασε την αντίθεσή του στη λογική που θεωρεί ως «υφιστάμενα» έργα εκείνα που διαθέτουν περιβαλλοντική αδειοδότηση χωρίς να έχουν κατασκευαστεί, ενώ στάθηκε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι οι δήμοι παραμένουν ουσιαστικά εκτός των κρίσιμων αποφάσεων χωροθέτησης.
Ο αντιδήμαρχος Περιβάλλοντος Νίκος Μαστροκώστας υποστήριξε ότι η Νότια Εύβοια έχει ήδη υπερκορεστεί από ενεργειακές εγκαταστάσεις, μόνο ο Δήμος Κύμης- Αλιβερίου αποτελεί το 0,6% της εκτασης της χώρας και παράγει το 5% της ενέργειας ΑΠΕ, σύμφωνα με τα στοιχεία. Ακόμη, πρότεινε να συμπεριληφθούν στη θέση του Δήμου η απόρριψη νέων πλωτών αιολικών και φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων, η αντίθεση σε νέες μονάδες αποθήκευσης ενέργειας και η αύξηση των ανταποδοτικών οφελών προς τις τοπικές κοινωνίες.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκαν και οι υπόλοιπες παρατάξεις. Εκφράστηκαν ανησυχίες για την αποτελεσματικότητα του νέου πλαισίου και για τον περιορισμένο ρόλο που έχουν οι τοπικές κοινωνίες στη λήψη των αποφάσεων.
Έτσι, η συζήτηση αυτή στο Δημοτικό Συμβούλιο έρχεται να συναντήσει τις θέσεις που διατύπωσε πρόσφατα και η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας. Κατά τη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΚΕΔΕ, ο πρόεδρος της Επιτροπής Περιβάλλοντος και Ενέργειας και δήμαρχος Καρύστου Λευτέρης Ραβιόλος παρουσίασε τις παρατηρήσεις της αυτοδιοίκησης επί του νέου χωροταξικού, ζητώντας ουσιαστικότερη συμμετοχή των δήμων στις διαδικασίες αδειοδότησης και χωροθέτησης, μελέτες φέρουσας ικανότητας και ενίσχυση των ανταποδοτικών οφελών για τις περιοχές που ήδη φιλοξενούν μεγάλο αριθμό ενεργειακών εγκαταστάσεων.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία της συζήτησης.
Από τη μία πλευρά, ο Δήμος Κύμης – Αλιβερίου δηλώνει ότι δεν μπορεί να δεχθεί νέα ενεργειακή επιβάρυνση. Από την άλλη, η ίδια η συζήτηση ανέδειξε ότι οι δυνατότητες παρέμβασής του παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένες. Το νέο χωροταξικό δεν δίνει στους δήμους αποφασιστικό ρόλο, ενώ την ίδια στιγμή ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης διατηρεί ένα μοντέλο όπου οι κρίσιμες αποφάσεις εξακολουθούν να λαμβάνονται μακριά από τις τοπικές κοινωνίες.
Έτσι δημιουργείται ένα παράδοξο. Οι δήμοι καλούνται να διαχειριστούν τις συνέπειες των αποφάσεων, χωρίς να έχουν τη δύναμη να τις καθορίσουν. Και κάθε φορά που αναδεικνύεται αυτή η αδυναμία, η απάντηση είναι σχεδόν πάντα η ίδια: το κράτος αποφασίζει, οι αρμοδιότητες είναι συγκεκριμένες, τα περιθώρια είναι περιορισμένα.
Δυστυχώς, αυτή είναι η πραγματικότητα. Όμως, όσο το «δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι περισσότερο» μετατρέπεται σε μόνιμη πολιτική απάντηση, τόσο η συζήτηση απομακρύνεται από το ερώτημα που πραγματικά ενδιαφέρει τους πολίτες: ποιος τελικά αποφασίζει για τον τόπο και ποιος λογοδοτεί γι’ αυτές τις αποφάσεις;
Γιατί αν ο Δήμος δεν έχει τη δύναμη να σταματήσει όσα θεωρεί επιζήμια για την περιοχή, τότε το πρόβλημα δεν είναι μόνο το χωροταξικό. Είναι ότι η αυτοδιοίκηση κινδυνεύει να περιοριστεί στον ρόλο εκείνου που διαμαρτύρεται για αποφάσεις που έχουν ήδη ληφθεί αλλού. Και αυτό, για μια περιοχή που εδώ και χρόνια σηκώνει δυσανάλογο βάρος από την ενεργειακή ανάπτυξη, δεν μπορεί να θεωρείται επαρκής απάντηση.
Η συζήτηση, ωστόσο, δεν σταματά στις αποφάσεις των δημοτικών συμβουλίων ούτε στις ανακοινώσεις των φορέων. Η δημόσια διαβούλευση για το νέο χωροταξικό λήγει στις 24 Ιουνίου και αποτελεί μια από τις ελάχιστες θεσμικές ευκαιρίες παρέμβασης που διαθέτουν σήμερα οι τοπικές κοινωνίες. Γιατί αν δεν εκφράσουν οι ίδιες τη θέση τους, είναι πολύ πιθανό να βρεθούν ξανά μπροστά σε αποφάσεις που σχεδιάστηκαν αλλού και θα εφαρμοστούν εις βάρος τους.
