Οι ΗΠΑ φεύγουν, το Ισραήλ προχωρά – και ο πόλεμος με το Ιράν παραμένει ανοιχτός
γράφει ο Δημήτρης Γκουλιώνης
Οι αμερικανικές δυνάμεις δεν είναι πλέον ευπρόσδεκτες στις χώρες της Μέσης Ανατολής, ύστερα από τον πόλεμο που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ στις 28 Φεβρουαρίου, προκαλώντας ένα αδιανόητο χάος στην περιοχή.
Πολλά από τα κράτη του Κόλπου που φιλοξενούν στρατιωτικές βάσεις των ΗΠΑ δεν επιθυμούν πλέον την αμερικανική παρουσία στο εσωτερικό τους, αφού έγιναν στόχος πυραυλικών επιθέσεων από το Ιράν. Όπως αποκάλυψε το NBC News, οι αμερικανικές βάσεις υπέστησαν σοβαρές ζημιές, τις οποίες το Πεντάγωνο φέρεται να απέκρυψε επιμελώς.
Το κόστος αποκατάστασης των ζημιών υπολογίζεται περίπου στα 5 δισεκατομμύρια δολάρια και μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει επίσημη διάψευση από τις αμερικανικές αρχές. Μεταξύ των στόχων που επλήγησαν φέρεται να ήταν δεκάδες αεροσκάφη, ενώ εκτεταμένες ζημιές καταγράφονται στο αρχηγείο του 5ου Στόλου των ΗΠΑ στο Μπαχρέιν, στη βάση Ali Al Salem στο Κουβέιτ, στο Erbil στο Ιράκ, στη βάση Al Udeid στο Κατάρ και στη βάση Al Dhafra στα ΗΑΕ.
Οι επιθέσεις αυτές δεν περιορίστηκαν μόνο στις βάσεις των ΗΠΑ, αλλά επεκτάθηκαν, με τα ιρανικά πλήγματα να στοχεύουν βασικές υποδομές των κρατών του Κόλπου, ως αντίποινα της Τεχεράνης για τη φιλοξενία αμερικανικών δυνάμεων. Εργοστάσια παραγωγής ενέργειας, πετρελαιοπηγές αλλά και πολύτιμα data centers βρέθηκαν στο στόχαστρο.
Όπως ήταν αναμενόμενο, ο σκεπτικισμός απέναντι στην παρουσία αμερικανικών βάσεων στη Μέση Ανατολή έχει ενταθεί στα περισσότερα κράτη της περιοχής. Για παράδειγμα, η Ιορδανία έχει δεχθεί σημαντικό πλήγμα στον τουρισμό της. Αρκετές εκδρομές στη χώρα ακυρώθηκαν, με το ποσοστό να φτάνει το 100% για τον Μάρτιο, το 85% για τον Απρίλιο και το 70% για τον Μάιο. Παρότι η Ιορδανία αρνείται την ύπαρξη ξένων βάσεων στο έδαφός της, στις αρχές Μαρτίου έγινε γνωστό ότι ιρανικά drones προκάλεσαν ζημιές σε αμερικανικό ραντάρ του συστήματος THAAD, το οποίο ήταν εγκατεστημένο στη χώρα. Ήδη, ορισμένοι Ιορδανοί αξιωματούχοι εισηγούνται την απομάκρυνση των Αμερικανών στρατιωτών από το βασίλειο.
Η εγκατάσταση των αμερικανικών βάσεων στη Μέση Ανατολή χρονολογείται από το 1991 και τον πρώτο Πόλεμο του Κόλπου στο Κουβέιτ. Οι βάσεις δημιουργήθηκαν για να υπερασπίζονται τις χώρες υποδοχής, όμως, όπως αποδείχθηκε στην πράξη, δεν ήταν σε θέση να προστατεύσουν ούτε τον εαυτό τους από τις ιρανικές επιθέσεις. Αυτό δεν φαίνεται να ενοχλεί την Ουάσιγκτον, λαμβάνοντας υπόψη και τη νέα Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας των ΗΠΑ, που δημοσιεύθηκε στα τέλη του 2025 και, μεταξύ άλλων, υποδηλώνει σταδιακή απεμπλοκή από τη Μέση Ανατολή.
Το κενό που δημιουργείται από την πιθανή αποχώρηση των ΗΠΑ σπεύδει να καλύψει το Ισραήλ, με τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου να αναφέρεται σε ευρύτερες γεωπολιτικές φιλοδοξίες στην περιοχή. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός μιλά για τα σύνορα του «Μεγάλου Ισραήλ», όπως αυτά περιγράφονται στη Βίβλο, τα οποία περιλαμβάνουν τη Δυτική Όχθη και ένα μέρος των εδαφών των γειτονικών χωρών Ιορδανία, Συρία και Λίβανο. Οι αντιδράσεις στον Αραβικό κόσμο ήταν έντονες αρχικά αλλά τελικά δεν επηρέασαν στο ελάχιστο την ισραηλινή πολιτική.
Είναι χαρακτηριστικό ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, μετά τις μαζικές επιθέσεις που δέχθηκαν από ιρανικούς πυραύλους και drones, ζήτησαν τη συνδρομή του Ισραήλ. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, αναπτύχθηκε για πρώτη φορά ισραηλινό σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας Iron Dome σε χώρα του Κόλπου. Δεν πρέπει να περνά απαρατήρητη και η επαναπροσέγγιση Ισραήλ–Σαουδικής Αραβίας στο πλαίσιο των «Συμφωνιών του Αβραάμ», η οποία είχε διακοπεί μετά την επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ και τα ισραηλινά αντίποινα στη Λωρίδα της Γάζας.
Η σταδιακή απομάκρυνση των Ηνωμένων Πολιτειών από τη Μέση Ανατολή φαίνεται πλέον να διαμορφώνει μια νέα πραγματικότητα, στην οποία το Ισραήλ καλείται να διαδραματίσει πιο ενεργό και διευρυμένο ρόλο στην ασφάλεια της περιοχής. Ωστόσο, αυτή η μετατόπιση ισχύος δεν είναι χωρίς ρίσκο. Ο πόλεμος με το Ιράν όχι μόνο δεν δείχνει σημάδια αποκλιμάκωσης, αλλά παραμένει ένα ανοιχτό μέτωπο με απρόβλεπτες συνέπειες. Την ώρα που η Ουάσιγκτον επιδιώκει την ολοκλήρωση αυτής της σύγκρουσης με τους δικούς της όρους, το Ισραήλ εμφανίζεται πιο επιφυλακτικό απέναντι σε μια τέτοια εξέλιξη, καθώς η Τεχεράνη δεν εγκαταλείπει τις πυρηνικές της φιλοδοξίες, ενώ το καθεστώς των Φρουρών της Επανάστασης παραμένει ακλόνητο και βαθιά εχθρικό.
Μέσα σε αυτό το εύθραυστο περιβάλλον, η επόμενη ημέρα στη Μέση Ανατολή δεν προδιαγράφεται ως περίοδος σταθερότητας, αλλά ως μια φάση νέων ισορροπιών, όπου κάθε κίνηση ενδέχεται να πυροδοτήσει εξελίξεις που δύσκολα θα ελεγχθούν.
