Είμαστε στον αέρα – 29/4/26 | Ένοπλος στον ΕΦΚΑ – Επιτελικό Κράτος – Καβάφης

Η υπόθεση της ένοπλης επίθεσης στον ΕΦΚΑ και στη συνέχεια σε δικαστικό χώρο δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως ένα παράξενο περιστατικό ενός ηλικιωμένου ανθρώπου. Το γεγονός ότι ένας 89χρονος φέρεται να μπήκε σε δημόσια υπηρεσία με κοντόκανη καραμπίνα κρυμμένη κάτω από καμπαρντίνα, να πυροβόλησε υπάλληλο και στη συνέχεια να μετακινήθηκε σε δεύτερο δημόσιο χώρο, όπου τραυματίστηκαν ακόμη τέσσερις άνθρωποι, αποκαλύπτει μια αλυσίδα κενών. Δεν είναι μόνο το πώς μπήκε. Είναι το πώς δεν εντοπίστηκε εγκαίρως, πώς δεν ακινητοποιήθηκε αμέσως, πώς μπόρεσε να διαφύγει και να βρεθεί ώρες αργότερα στην Πάτρα, έχοντας ακόμη όπλο στην κατοχή του.

Το θέμα δεν είναι να μετατραπεί κάθε δημόσια υπηρεσία σε φρούριο. Αυτό θα ήταν πρακτικά αδύνατο και κοινωνικά ασφυκτικό. Το θέμα είναι να υπάρξει στοιχειώδης σοβαρότητα σε χώρους υψηλού κινδύνου, ειδικά όταν πρόκειται για υπηρεσίες όπου καθημερινά συσσωρεύεται ένταση, απόγνωση, θυμός και αντιπαράθεση με το κράτος. Έλεγχος εισόδου, εκπαιδευμένο προσωπικό φύλαξης, κουμπιά πανικού, άμεση ειδοποίηση γειτονικών υπηρεσιών, πρωτόκολλο lockdown και σύνδεση απειλητικών συμπεριφορών με αξιολόγηση κατοχής όπλων δεν είναι υπερβολές. Είναι τα ελάχιστα όταν το κράτος θέλει να προστατεύσει εργαζόμενους και πολίτες.

Το πιο ανησυχητικό ερώτημα είναι τι θα συνέβαινε αν στη θέση ενός ηλικιωμένου με προσωπική εμμονή βρισκόταν μια οργανωμένη ένοπλη ομάδα. Όχι με όρους συλλογικής ενοχοποίησης, αλλά με όρους πραγματικής ανάλυσης κινδύνου. Αν ένας άνθρωπος μόνος του κατάφερε να χτυπήσει δύο δημόσιους στόχους και να κινηθεί επί ώρες, τότε το πρόβλημα δεν βρίσκεται μόνο στο περιστατικό. Βρίσκεται στα τυφλά σημεία της πρόληψης, της φύλαξης και της επιχειρησιακής αντίδρασης. Και αυτά τα τυφλά σημεία πρέπει να κλείσουν πριν τα εκμεταλλευτεί κάποιος πολύ πιο επικίνδυνος.

Στο δεύτερο θέμα, η συζήτηση για το επιτελικό κράτος αποκτά πια άλλη διάσταση, γιατί δεν προέρχεται μόνο από την αντιπολίτευση. Όταν πέντε βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, ο Αθανάσιος Ζεμπίλης, ο Ανδρέας Κατσανιώτης, ο Ξενοφών Μπαραλιάκος, ο Γιάννης Οικονόμου και ο Ιωάννης Παππάς, υπογράφουν ανοιχτή επιστολή για νέο μοντέλο διακυβέρνησης, τότε το μήνυμα έχει σαφή αποδέκτη. Δεν μιλούν γενικά για καλύτερο συντονισμό. Μιλούν για υπερσυγκέντρωση εξουσιών, υποβάθμιση υπουργείων, περιορισμό της Κοινοβουλευτικής Ομάδας και απόσταση των αποφάσεων από την κοινωνία και την περιφέρεια.

Εδώ μπαίνει στο κάδρο και ο Άκης Σκέρτσος, όχι ως προσωπικό θέμα, αλλά ως σύμβολο ενός μοντέλου. Ο πρωθυπουργός τον υπερασπίστηκε δημόσια ως παράδειγμα συντονισμού και επίλυσης προβλημάτων ανάμεσα στα υπουργεία. Όμως όταν ένας πρωθυπουργός αισθάνεται την ανάγκη να υπερασπιστεί ονομαστικά έναν κεντρικό συνεργάτη του, αυτό δείχνει ότι η εσωτερική κριτική έχει ήδη πλησιάσει πολύ το κέντρο της εξουσίας. Το ζήτημα δεν είναι αν το επιτελικό κράτος είχε επιτυχίες. Είχε. Το ζήτημα είναι ποιος πιστώνεται τις επιτυχίες και ποιος χρεώνεται τις αποτυχίες.

Η φράση «μη μου τον Σκέρτσο τάρατε» λειτουργεί σχεδόν ως πολιτικός υπότιτλος αυτής της στιγμής. Πίσω από το όνομα κρύβεται η μεγαλύτερη σύγκρουση ανάμεσα στο κέντρο και τους εκλεγμένους, ανάμεσα στους τεχνοκράτες του Μαξίμου και την Κοινοβουλευτική Ομάδα, ανάμεσα στον έλεγχο και στην πολιτική νομιμοποίηση. Το επιτελικό κράτος δεν πιέζεται πια μόνο απ’ έξω. Αμφισβητείται και από μέσα. Και όταν μια κυβέρνηση αρχίζει να συζητά το μοντέλο εξουσίας της από το εσωτερικό της, τότε δεν αρκεί ο επικοινωνιακός συντονισμός. Χρειάζεται πολιτική απάντηση.

Το τρίτο μέρος της εκπομπής είχε μια διαφορετική αφετηρία. Στις 29 Απριλίου γεννήθηκε το 1863 και πέθανε το 1933 ο Κωνσταντίνος Π. Καβάφης. Ο Αλεξανδρινός ποιητής δεν είναι απλώς ένα μνημείο των ελληνικών γραμμάτων. Είναι ένας τρόπος να διαβάζουμε την ιστορία, την εξουσία, την παρακμή, την ειρωνεία των αυτοκρατοριών και την ανθρώπινη μοίρα. Γι’ αυτό και η σημερινή εκπομπή επιχείρησε να κοιτάξει τις διεθνείς ειδήσεις μέσα από μια καβαφική ματιά.

Στο Ορμούζ, με τα Στενά να παραμένουν πεδίο παγκόσμιας αγωνίας, ο Καβάφης θα αναγνώριζε αμέσως την πόλη που περιμένει τους βαρβάρους. ΗΠΑ και Ιράν μοιάζουν να χρειάζονται ο ένας τον άλλον ως αντίπαλο, γιατί ο εχθρός συχνά λειτουργεί ως δικαιολογία ισχύος, αποκλεισμού και εσωτερικής νομιμοποίησης. Στον Λίβανο, με νέες εκκενώσεις και χιλιάδες ανθρώπους να χάνουν ξανά τον τόπο τους, θα επέστρεφε η «Πόλις», εκείνη που σε ακολουθεί όπου κι αν πας. Στην επίσκεψη του βασιλιά Καρόλου στις Ηνωμένες Πολιτείες, θα ακουγόταν το «Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον», η στιγμή που οι αυτοκρατορίες καταλαβαίνουν πως η παλιά τους ισχύς δεν αρκεί πια.

Στην Ουκρανία, όπου ακόμη και οι σύμμαχοι αρχίζουν να μιλούν για πιθανές εδαφικές απώλειες στο όνομα μιας μελλοντικής ευρωπαϊκής πορείας, ο Καβάφης των «Τρώων» μοιάζει απολύτως παρών. Είναι η τραγική συνείδηση εκείνων που αγωνίζονται, κερδίζουν λίγο θάρρος, αλλά ξέρουν πως πάντα κάτι θα βγει και θα τους σταματήσει. Και στο ζήτημα του «κλεμμένου σιταριού», όπου η ηθική συναντά το εμπόριο και η ανάγκη τη σκοπιμότητα, οι «Θερμοπύλες» γίνονται ξανά το ερώτημα: πόσο φθηνά πουλά ένας κόσμος τις αρχές του όταν τον πιέζει το συμφέρον;

Ακόμη και η υπόθεση του 89χρονου στην Αθήνα θα μπορούσε να διαβαστεί με καβαφική πίκρα. Όχι για να δικαιολογηθεί η βία, αλλά για να τεθεί το ερώτημα τι κάνει έναν άνθρωπο σχεδόν ενενήντα ετών να φτάνει σε τέτοιο σημείο σύγκρουσης με το κράτος. Ο Καβάφης δεν θα φώναζε. Θα παρατηρούσε. Και ίσως ακριβώς γι’ αυτό θα έβλεπε πιο καθαρά από όλους ότι πίσω από κάθε έκρηξη υπάρχει μια ιστορία φθοράς, παρακμής, αδικίας ή ματαίωσης.

Σήμερα, λοιπόν, δεν τιμήσαμε τον Καβάφη μόνο ως ποιητή. Τον χρησιμοποιήσαμε ως λυσάρι για το παρόν. Γιατί η ποίησή του δεν μας λέει τι να σκεφτούμε. Μας μαθαίνει πώς να βλέπουμε. Και αυτό, σε μια εποχή γεμάτη θόρυβο, είναι ίσως το πιο πολύτιμο μάθημα.

Ακούστε και δείτε ολόκληρη τη σημερινή εκπομπή στο παρακάτω βίντεο :