Η συμμετοχή των πολιτών ως αντίδοτο στη διοικητική αγγαρεία

γράφει ο Κωνσταντίνος Καραγιάννης

Βρισκόμαστε στον Ιανουάριο του 2026 και ο Δήμος Κύμης-Αλιβερίου έχει θέση σε δημόσια διαβούλευση το Επιχειρησιακό του Πρόγραμμα για την περίοδο 2024–2028. Όχι το τελικό σχέδιο, αλλά την Α΄ Φάση. Το πρώτο εύλογο ερώτημα δεν είναι αν συμφωνούμε ή διαφωνούμε με το περιεχόμενο. Είναι αν αντιλαμβανόμαστε όλοι το χρονικό παράδοξο. Ένα σχέδιο που υποτίθεται ότι καθοδηγεί τη δημοτική πολιτική τεσσάρων ετών εμφανίζεται δημόσια όταν έχει ήδη περάσει σχεδόν ο μισός χρόνος του και μάλιστα ακόμη βρίσκεται στο αρχικό του στάδιο. Πότε ακριβώς θα περάσουμε στη συνέχεια και πότε θα εφαρμοστεί στην πράξη;

Το κείμενο που δόθηκε στη δημοσιότητα αναγνωρίζει σωστά πολλά από τα προβλήματα του Δήμου. Το νερό στο Αλιβέρι, τη γήρανση του πληθυσμού, τις αδυναμίες των υποδομών, το προβληματικό οδικό δίκτυο, την ανάγκη τουριστικής ανάπτυξης, την πίεση στο περιβάλλον. Όμως εδώ αρχίζει το ουσιαστικό πρόβλημα. Η αναγνώριση δεν συνοδεύεται από σχέδιο. Κυριαρχούν λέξεις όπως ενίσχυση, αναβάθμιση, βελτίωση, στήριξη, χωρίς να απαντώνται τα στοιχειώδη: ποιο έργο πρώτο, με ποιο κόστος, σε ποιον χρόνο, με ποια χρηματοδότηση. Ένα σχέδιο χωρίς χρονοδιάγραμμα και χωρίς δεσμεύσεις δεν είναι σχέδιο. Είναι περιγραφή προθέσεων.

Η γενικότητα αυτή δεν είναι αθώα. Είναι βολική. Όταν δεν υπάρχουν μετρήσιμοι στόχοι, δεν υπάρχει και ουσιαστικός έλεγχος στο τέλος της περιόδου. Κανείς δεν μπορεί να κριθεί για κάτι που δεν όρισε ποτέ με σαφήνεια. Κι εδώ γεννιέται ένα ακόμη πιο σοβαρό ερώτημα: μήπως πολλά από όσα θα γίνουν ή ήδη δρομολογούνται δεν αποτυπώνονται καν στο κείμενο; Μήπως η διαβούλευση λειτουργεί περισσότερο ως τυπική υποχρέωση παρά ως πραγματική διαδικασία συνδιαμόρφωσης;

Σε αυτό το σημείο η ευθύνη δεν βαραίνει μόνο τη δημοτική αρχή. Βαραίνει και τους πολίτες. Η απουσία τους από τέτοιες διαδικασίες στέλνει ένα σαφές μήνυμα: «δεν μας ενδιαφέρει». Και τότε η εκάστοτε διοίκηση εύκολα μπορεί να θεωρεί ότι οι διαβουλεύσεις δεν έχουν καμία αξία, άρα δεν χρειάζεται ούτε να ρωτά ούτε να λογοδοτεί. Όταν η κοινωνία σιωπά, η προχειρότητα νομιμοποιείται.

Η συμμετοχή δεν απαιτεί ειδικές γνώσεις ούτε τεχνική επάρκεια. Αν είσαι επαγγελματίας, μπορείς να μιλήσεις για την αγορά, τα εμπόδια που αντιμετωπίζεις και τι θα περίμενες από μια δημοτική στρατηγική. Αν είσαι αγρότης, για το νερό, τη γη, το κόστος παραγωγής. Αν είσαι γονιός, για τα σχολεία, τις υποδομές, τη νεολαία. Αν είσαι νέος, για το γιατί σκέφτεσαι να φύγεις ή τι θα σε κρατούσε εδώ. Αυτές οι φωνές είναι ο μόνος τρόπος να μετατραπεί ένα γενικό κείμενο σε κάτι που μοιάζει με πραγματικό σχέδιο ζωής για τον τόπο.

Η διαβούλευση δεν είναι αγγαρεία ούτε τυπικότητα. Οφείλει να οδηγεί σε ένα Επιχειρησιακό Πρόγραμμα που να λέει ξεκάθαρα τι σκοπεύει να κάνει ο Δήμος, πώς, πότε και με ποιους πόρους. Μόνο έτσι μπορεί να κριθεί αν όσα δηλώνονται είναι υλοποιήσιμα και αν τελικά υλοποιήθηκαν. Αν αφήσουμε αυτή τη διαδικασία να περάσει αθόρυβα, θα έχουμε αποδεχτεί σιωπηρά ότι ο σχεδιασμός γίνεται χωρίς εμάς και για εμάς.

Η συμμετοχή δεν εγγυάται ότι όλα θα αλλάξουν. Η απουσία, όμως, εγγυάται ότι τίποτα δεν θα αλλάξει. Και αυτό είναι ένα καμπανάκι που αφορά όλους μας.