Είμαστε στον αέρα – 19/1/26 | Κύμη – Αργότες – Κίμων – Woke απόνερα
Η σημερινή εκπομπή άνοιξε από την Κύμη και μια εκδήλωση που, πίσω από τον πανηγυρικό τόνο της ημέρας του Πολιούχου Αγίου Αθανασίου, έβγαλε στην επιφάνεια έναν γνωστό μηχανισμό: τον τρόπο που η εξουσία «μαλακώνει» τη δημόσια αλήθεια όταν αυτή ειπωθεί χωρίς ευγένειες. Η παρουσία και ο λόγος του Μητροπολίτη Καρυστίας και Σκύρου κ. Σεραφείμ, στο πλαίσιο των εορτασμών στην Κύμη, λειτούργησαν ως καταλύτης για να ακουστεί κάτι που συνήθως περνά σε χαμηλόφωνες κουβέντες, το χάσμα ανάμεσα στις εξαγγελίες και στη βιωμένη πραγματικότητα. Εκεί, το γέλιο και το χειροκρότημα που ακολουθούν μια αιχμηρή παρατήρηση δεν είναι «αθώα αντίδραση», αλλά τεχνική απορρόφησης: μετατρέπεται μια σοβαρή προειδοποίηση σε ακίνδυνο στιγμιότυπο, κλείνει το άβολο κεφάλαιο, διασώζεται η «καλή ατμόσφαιρα» και μαζί της διασώζεται η στασιμότητα.
Από εκεί περάσαμε στο αγροτικό, με το ραντεβού στο Μαξίμου και το παρασκήνιο που βαραίνει όσο πλησιάζει η ώρα των απαντήσεων. Η εικόνα που περιεγράφηκε είναι διπλή: από τη μία, προϋποθέσεις «κανονικότητας» για να γίνει ο διάλογος, με ανοιχτούς δρόμους και τελωνεία και με αποκλεισμούς προσώπων που βαφτίζονται πρόβλημα εκπροσώπησης· από την άλλη, συνελεύσεις στα μπλόκα όπου ο κόσμος ζητά χειροπιαστές δεσμεύσεις και ταυτόχρονα βλέπει το μέτωπο να δοκιμάζεται από εντάσεις για τη σύνθεση της αντιπροσωπείας. Το κρίσιμο σημείο της ανάλυσης ήταν ο «μηχανισμό δολοφονίας χαρακτήρων»: όταν δεν είναι εύκολο να ηττηθεί πολιτικά ένα κίνημα στο πεδίο των αιτημάτων, συχνά επιχειρείται να ηττηθεί στο πεδίο της νομιμοποίησης, με στοχευμένες διαρροές, υπονοούμενα, προσωποποίηση ευθυνών και απόπειρες να μετατραπούν οι επικεφαλής από εκπρόσωποι μιας ανάγκης σε ύποπτους μιας σκοπιμότητας. Σε αυτό το κλίμα, ακόμη και σοβαρά ζητήματα, όπως η ευλογιά ή οι ζημιές στην παραγωγή, μπορούν να γίνουν βολικά εργαλεία μετατόπισης της συζήτησης από την πολιτική λύση στην ηθική ενοχοποίηση.
Το τρίτο θέμα έφερε την κουβέντα στην παραλαβή της φρεγάτας «Κίμων», που πράγματι έχει ισχυρό συμβολισμό και ουσιαστικό βάρος ως ποιοτική αναβάθμιση του Πολεμικού Ναυτικού και ως μήνυμα αποτροπής, ειδικά σε μια περίοδο αυξημένης έντασης στο περιβάλλον ασφαλείας της χώρας. Η εκπομπή επισήμανε το αυτονόητο : το δικαίωμα για επέκταση χωρικών υδάτων στα 12 ν.μ. που είναι νομικά κατοχυρωμένο και πρωτίστως πολιτική απόφαση, καθώς η στρατιωτική ισχύς επηρεάζει το πλαίσιο μέσα στο οποίο μετριέται το ρίσκο κλιμάκωσης και η αξιοπιστία της αποτροπής. Εκεί μπήκε και το δεύτερο σκέλος. Οι πανηγυρισμοί είναι εύκολοι, αλλά η σοβαρότητα μιας χώρας φαίνεται στο αν οι πολιτικοί που χειροκροτούν είναι έτοιμοι να αναλάβουν το βάρος των αποφάσεων σε ώρα ανάγκης, και στο αν η δημόσια σφαίρα αποφεύγει την αυτοϋπονόμευση, όταν μετατρέπει επιχειρησιακές λεπτομέρειες όπως το ποιος είναι ο κυβερνήτης της φρεγάτας σε φθηνό τηλεοπτικό θέαμα.
Στο τέταρτο θέμα, η εκπομπή συνέδεσε τη σημερινή επιθετική στάση του Τραμπ απέναντι στην Ευρώπη και ειδικά στο ζήτημα της Γροιλανδίας με ένα μεγαλύτερο νήμα: το πώς συσσωρεύονται απογοητεύσεις, πόλεμοι που κανονικοποιούνται και ένα διεθνές δίκαιο που «κουρελιάζεται» στην πράξη, ώσπου να εμφανιστεί κάποιος που πουλάει ωμή ισχύ ως «καθαρή αλήθεια». Οι πρόσφατες αναφορές γύρω από πιέσεις και απειλές οικονομικού τύπου προς ευρωπαϊκές χώρες, αλλά και η συνολική ρητορική για την ανάγκη αμερικανικού ελέγχου της Γροιλανδίας, δείχνουν μια μετατόπιση από τη συμμαχική γλώσσα σε γλώσσα εξαναγκασμού, που χτυπά νεύρο στην Ευρώπη ακριβώς επειδή ακουμπά κυριαρχία και αξιοπρέπεια. Η εκπομπή το έδεσε με την «κληρονομιά» Μπάιντεν όχι ως προσωπική ενοχή, αλλά ως πολιτικό αποτέλεσμα: όταν μια διακυβέρνηση δεν καταφέρνει να πείσει ότι μειώνει το κόστος ζωής, ότι ελέγχει τη βία/ανασφάλεια και ότι έχει συνεκτικό σχέδιο για πολέμους και κρίσεις, αφήνει χώρο σε πιο επιθετικές αναγνώσεις ισχύος να εμφανιστούν ως λύση. Στο ίδιο κάδρο μπήκε και η πολιτισμική σύγκρουση γύρω από τη “woke” γλώσσα, με προσοχή όμως στη λεπτομέρεια: η πραγματική ζημιά δεν είναι ότι συζητιούνται δικαιώματα, αλλά ότι κομμάτια της πολιτικής επικοινωνίας μοιάζουν να φοβούνται την καθαρή διατύπωση, κι έτσι παραδίδουν στους αυταρχικούς το προνόμιο να παριστάνουν τους μοναδικούς υπερασπιστές της «κοινής λογικής». Το παράδειγμα της ακρόασης στη Γερουσία για τα χάπια άμβλωσης, όπου ο Josh Hawley πίεσε με το ερώτημα «μπορούν οι άνδρες να μείνουν έγκυοι;» και η γιατρός Nisha Verma απέφυγε μια απάντηση που να κλείνει καθαρά το θέμα, χρησιμοποιήθηκε ως στιγμιότυπο αυτής της δυσλειτουργίας. Η εκπομπή επισήμανε πως, παρόλο το αυτονόητο της απάντησης σε αυτή την ερώτηση, δημόσια η συζήτηση συχνά μπερδεύει το βιολογικό επίπεδο με την κοινωνική/ταυτοτική ορολογία, και αυτό το μπέρδεμα, όταν γίνεται υπεκφυγή, λειτουργεί σαν καύσιμο για όσους χτίζουν πολιτική πάνω στον χλευασμό και την αυταρχική «ευθύτητα».
Επίσης, με αφορμή τη διάσωση ορειβατών στον Ταΰγετο, η κουβέντα γύρισε και σε κάτι πιο απτό: στο κράτος, τον εθελοντισμό και την ευθύνη του πολίτη. Η επιτυχημένη επιχείρηση, με κινητοποίηση δυνάμεων διάσωσης και την κρίσιμη συνδρομή ανθρώπων που γνωρίζουν το πεδίο, ανέδειξε ξανά ότι η ανθεκτικότητα δεν είναι σύνθημα, είναι εξοπλισμός, εκπαίδευση, χρηματοδότηση και σχέδιο, ώστε οι ομάδες αυτές να μην επιβιώνουν από φιλότιμο αλλά να λειτουργούν με βιωσιμότητα δίπλα στις κρατικές υπηρεσίες. Ταυτόχρονα, υπογραμμίστηκε και το αυτονόητο που συχνά ξεχνιέται: όταν τα δελτία καιρού προειδοποιούν για επικίνδυνα φαινόμενα, η ατομική απόφαση να τα αγνοήσεις δεν είναι “ελευθερία”, είναι μεταφορά ρίσκου σε τρίτους που θα τρέξουν να σε σώσουν.
Ακούστε και δείτε ολόκληρη τη σημερινή εκπομπή στο παρακάτω βίντεο :
