Σύστημα Υγείας: «Ναι μεν, Αλλά»

Γράφει η Παρασκευή Ρούσσου

Τις τελευταίες μέρες, ο υφυπουργός Υγείας Μάριος Θεμιστοκλέους κάνει λόγο για χιλιάδες προσλήψεις, κίνητρα για γιατρούς στα νησιά και μείωση των χρόνων αναμονής στα Επείγοντα. Την ίδια στιγμή, όμως, έρχεται στο φως το κλείσιμο της Παιδιατρικής Κλινικής στο νοσοκομείο Ζακύνθου λόγω έλλειψης παιδιάτρων. Δύο εικόνες που συνυπάρχουν και αποτυπώνουν τη διαχρονική πραγματικότητα του ελληνικού συστήματος υγείας: πρόοδος στα χαρτιά, αλλά σοβαρά κενά στην πράξη.

Αναμφίβολα, υπάρχουν θετικά στοιχεία. Η κάλυψη των άγονων θέσεων στα νησιά σε ποσοστό περίπου 2/3 δείχνει ότι τα οικονομικά κίνητρα αρχίζουν να αποδίδουν. Η εξαγγελία για 5.000 μόνιμες και 3.000 επικουρικές προσλήψεις για το 2026 δείχνει μια σωστή κατεύθυνση, ενώ η αύξηση των διαθέσιμων ραντεβού και η μείωση του χρόνου αναμονής στα ΤΕΠ από 9 ώρες σε περίπου 4,5 είναι ενδείξεις βελτίωσης. Παράλληλα, η αξιολόγηση των νοσοκομείων από τους ίδιους τους ασθενείς αποτελεί ένα εργαλείο διαφάνειας που μπορεί να συμβάλει σε στοχευμένες διορθώσεις.

Και όμως, αυτά τα «ναι» συνοδεύονται από εξίσου ηχηρά «αλλά».

Η περίπτωση της Ζακύνθου είναι χαρακτηριστική. Ένα ολόκληρο νησί, με δεκάδες χιλιάδες κατοίκους, βρέθηκε χωρίς παιδιατρική κάλυψη επειδή αρρώστησε η μοναδική διαθέσιμη γιατρός. Χρειάστηκε η πίεση μέσω δημοσιεύσεων στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, για να έρθει η παρέμβαση του Υπουργείου, και να δρομολογηθούν προσωρινές λύσεις, όπως μετακινήσεις γιατρών από άλλες περιοχές, ενώ, βέβαια, ήταν γνωστό για μήνες πως η κλινική υπολειτουργούσε. Το γεγονός αυτό δεν είναι μεμονωμένο. Είναι σύμπτωμα ενός συστήματος που λειτουργεί οριακά.

Παρόμοια εικόνα καταγράφεται και στα μεγάλα νοσοκομεία. Το «Αττικόν» φτάνει να λειτουργεί με εκατοντάδες ράντζα στους διαδρόμους, δεχόμενο ασθενείς από όλη τη χώρα, επειδή τα περιφερειακά νοσοκομεία υπολειτουργούν. Η πίεση στο προσωπικό είναι τεράστια, οδηγώντας σε εξουθένωση και αποχωρήσεις, όπως καταγγέλει το υγειονομικό προσωπικό. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: τα κενά στην περιφέρεια επιβαρύνουν το κέντρο, και το κέντρο σταδιακά φτάνει στα όριά του.

Το βασικό πρόβλημα φαίνεται να είναι η απόσταση ανάμεσα στον σχεδιασμό και την υλοποίηση. Οι προκηρύξεις συχνά καθυστερούν, αν και σύμφωνα με τον κ. Θεμιστοκλέους, το σύστημα διορισμών έχει αναβαθμιστεί και οι τοποθετήσεις των ιατρών όπου υπάρχει ανάγκη θα είναι τάχιστες, οι θέσεις μένουν κενές λόγω χαμηλών αποδοχών ή υψηλού κόστους ζωής, ενώ οι προσωρινές λύσεις (μετακινήσεις, επικουρικοί) δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τη σταθερότητα ενός μόνιμα στελεχωμένου συστήματος.

Το ελληνικό σύστημα υγείας δεν είναι στάσιμο. Παραμένει, όμως, εύθραυστο. Με ένα απρόβλεπτο γεγονός, όπως μια ασθένεια, να είναι αρκετό για να αποκαλύψει τις αδυναμίες του.

Τελικά, το ζητούμενο δεν είναι μόνο περισσότερες προσλήψεις ή καλύτεροι αριθμοί. Είναι η δημιουργία ενός ανθεκτικού συστήματος που δεν θα εξαρτάται από «έκτακτες λύσεις» για να λειτουργήσει. Μέχρι τότε, η υγεία στην Ελλάδα θα παραμείνει με αυτά τα διαρκή «ναι μεν, αλλά».