Η πολιτική αιχμαλωσία της επιστήμης και το μπούμερανγκ του δικαιωματισμού
γράφει ο Κωνσταντίνος Καραγιάννης
Η πρόσφατη ακρόαση στη Γερουσία των ΗΠΑ για την ασφάλεια και τη ρύθμιση των χαπιών άμβλωσης εξελίχθηκε σε κάτι πολύ διαφορετικό από αυτό που τυπικά θα ανέμενε κανείς από μια θεσμική διαδικασία. Αντί για μια ψύχραιμη συζήτηση γύρω από ιατρικά δεδομένα, κινδύνους, πρωτόκολλα και ευθύνες, το επίκεντρο μετατοπίστηκε σε ένα ερώτημα στοιχειώδους βιολογίας. Όταν ο γερουσιαστής Josh Hawley ρώτησε ευθέως αν οι άνδρες μπορούν να μείνουν έγκυοι, η γιατρός Nisha Verma, μαιευτήρας-γυναικολόγος που είχε κληθεί να υπερασπιστεί τις θέσεις των Δημοκρατικών, αρνήθηκε να δώσει μια σαφή απάντηση, χαρακτηρίζοντας το ερώτημα «πολιτικό εργαλείο». Η στιγμή αυτή, όσο κι αν φάνηκε δευτερεύουσα, είναι αποκαλυπτική για κάτι πολύ βαθύτερο.
Από επιστημονική άποψη, η απάντηση είναι ξεκάθαρη και δεν επιδέχεται ιδεολογικές αποχρώσεις. Η εγκυμοσύνη είναι βιολογική λειτουργία που αφορά άτομα με γυναικείο αναπαραγωγικό σύστημα. Η επιστήμη δεν βασίζεται σε ταυτότητες, αυτοπροσδιορισμούς ή πολιτικές ευαισθησίες, αλλά σε ανατομία και φυσιολογία. Το γεγονός ότι μια γιατρός, σε επίσημη ακρόαση, αποφεύγει να διατυπώσει αυτή τη βασική αλήθεια δεν δείχνει επιστημονική πολυπλοκότητα, αλλά φόβο. Φόβο απέναντι σε ένα ιδεολογικό πλαίσιο που έχει καταστήσει ακόμη και τα αυτονόητα επικίνδυνα.
Εδώ ακριβώς αναδεικνύεται η ομηρία της πολιτικής ελίτ από τη λεγόμενη woke agenda και τον άκρατο δικαιωματισμό. Η γλώσσα έχει μετατραπεί σε ναρκοπέδιο και η πραγματικότητα σε ζήτημα διαπραγμάτευσης. Όποιος τολμά να μιλήσει με σαφήνεια, κινδυνεύει να στιγματιστεί ως «αντιδραστικός», «αποκλειστικός» ή «εχθρικός». Έτσι, η πολιτική δεν καθοδηγείται πλέον από τη λογική ή την επιστήμη, αλλά από τον φόβο της κοινωνικής και ψηφιακής κατακραυγής. Το αποτέλεσμα είναι μια διαρκής υπεκφυγή, μια συστηματική αποφυγή της αλήθειας, ακόμη και όταν αυτή είναι αυτονόητη.
Αυτή η αντιστροφή της λογικής δεν είναι χωρίς συνέπειες. Αντιθέτως, έχει υπάρξει ένας από τους βασικούς καταλύτες για την άνοδο φαινομένων όπως ο «τραμπισμός». Όταν μεγάλα τμήματα της κοινωνίας βλέπουν την πολιτική και την επιστημονική ελίτ να αδυνατούν να απαντήσουν σε απλές ερωτήσεις, να αποφεύγουν την πραγματικότητα και να μιλούν με υπαινιγμούς αντί για σαφήνεια, η αντίδραση είναι αναμενόμενη. Ο λαϊκισμός αντλεί δύναμη ακριβώς από αυτή τη ρήξη ανάμεσα στην κοινή λογική και τον επίσημο λόγο.
Το πιο ανησυχητικό είναι ότι αυτό το μάθημα δεν φαίνεται να έχει γίνει αντιληπτό, ιδιαίτερα στο Δημοκρατικό Κόμμα των ΗΠΑ. Αντί για αυτοκριτική, παρατηρείται μια περαιτέρω σκλήρυνση της γλώσσας και μια ακόμη μεγαλύτερη απομάκρυνση από την κοινωνική πραγματικότητα. Όσο η πολιτική ελίτ συνεχίζει να θολώνει τα όρια ανάμεσα στη βιολογία και την ιδεολογία, τόσο θα ενισχύονται δυνάμεις που εμφανίζονται ως οι μόνοι υπερασπιστές της «αλήθειας», ακόμη κι αν αυτή η αλήθεια παρουσιάζεται με χονδροειδή ή δημαγωγικό τρόπο.
Η υπόθεση της ακρόασης δεν είναι απλώς ένα επεισόδιο στον πολιτισμικό πόλεμο των ΗΠΑ. Είναι σύμπτωμα μιας βαθύτερης δημοκρατικής κρίσης. Όταν η πολιτική απαιτεί από την επιστήμη να σιωπά ή να μιλά με γρίφους, δεν πλήττεται μόνο η επιστημονική ακεραιότητα, αλλά υπονομεύεται η ίδια η δημοκρατική συζήτηση, η οποία προϋποθέτει κοινό έδαφος πραγματικότητας και όχι αποσύνδεση από αυτήν. Όταν οι θεσμοί αδυνατούν να αρθρώσουν απλές αλήθειες, όταν η επιστήμη αυτολογοκρίνεται και η πολιτική φοβάται τη λογική, η δημοκρατική διαδικασία αδειάζει από περιεχόμενο. Και αυτό το κενό δεν μένει ποτέ ακάλυπτο. Το καταλαμβάνουν δυνάμεις που υπόσχονται επιστροφή στην «κοινή λογική», έστω και με αυταρχικούς όρους. Αν η πολιτική ελίτ δεν αντιληφθεί ότι η υπεράσπιση της Δημοκρατίας περνά και μέσα από την υπεράσπιση της αλήθειας, τότε η ίδια της η σιωπή θα συνεχίσει να τροφοδοτεί εκείνα ακριβώς τα φαινόμενα που υποτίθεται ότι θέλει να αποτρέψει.
