Ένα τραγούδι, μια ιστορία: The House of the Rising Sun

γράφει ο Δημήτρης Μπακαλιάνος

Το “The House Of The Rising Sun” είναι αναμφίβολα ένας από αυτούς τους πέντε – εξι κοινώς αποδεκτούς ύμνους της classic rock, ένα κομμάτι που με blues χαρακτήρα και folk επιρροές, μεγάλη ιστορία και μπόλικο συναίσθημα, έχει καταφέρει να θεωρείται όχι μόνο ένα από τα αγαπημένα oldies στη συνείδηση των Αμερικανών, αλλά και ένα εμβληματικό κομμάτι του είδους, ένα από τα κομμάτια που έπλασαν τη rock ‘n’ roll.

Οι περισσότεροι γνωρίζουμε το κομμάτι “House Of The Rising Sun” από τους ANIMALS και τον ΕRIC BURTON, στο ομώνυμο άλμπουμ τους “Τhe Animals” του 1964. Το ίδιο και εγώ. Σε μία όμως από τις … αψιμαχίες μου με τον …. άλλον… τον admin που ακούει νοτίλες …, και ψάχνοντας για επιχειρήματα γιατί μ’ αρέσει να μιλάω με στοιχεία, έπεσα πάνω στον CLARENCE ASHLEY (αμερικανό μουσικό της folk, 1895 – 1967) στον οποίο έχει χρεωθεί η πρώτη εκτέλεση του κομματιού πίσω στο 1933. Το τραγούδι όμως είναι πολύ παλιότερο κάτι που φαίνεται και από το γεγονός ότι ο Clarence Ashley γεννηθείς το 1895 έλεγε ότι του το έμαθε η γιαγιά του όταν ήταν παιδί.

Σύμφωνα με πολλούς μουσικολόγους, η ιστορία που περιγράφει το folk rock τραγούδι για τη δύσκολη ζωή στη Νέα Ορλεάνη, μπορεί να είναι τόσο παλιά που η απαρχή της να τοποθετείται τον 16ο αιώνα. Η θεωρία αυτή υποστηρίζει πως ο στίχος Rising Sun αναφέρεται σε οίκο ανοχής, ένα παρωνύμιο που συναντάται σε παραδοσιακά αγγλικά τραγούδια. Το τραγούδι πιθανόν μεταφέρθηκε στην Αμερική από Άγγλους, Ιρλανδούς και Σκωτσέζους και το πρώτο “House Of The Rising Sun” επαναπροσδιορίστηκε στη Νέα Ορλεάνη, από τους νέους κάτοικους του Mississippi, της Louisiana και όλου του αμερικανικού Νότου. Άλλες θεωρίες υποστηρίζουν πως η μπαλάντα «ταξίδεψε» και καθιερώθηκε στη Βόρεια Αμερική από Γάλλους αποίκους. Όπως είναι λογικό, πολλά μέρη, κυρίως στη Νέα Ορλεάνη, έχουν κατά καιρούς διεκδικήσει τον τίτλο του “House Of The Rising Sun”. Δυστυχώς, καμία από τις μαρτυρίες δε σώζεται και το μυστήριο μεγαλώνει για τις ρίζες του κομματιού, καθώς όχι μόνο είναι άγνωστος ο δημιουργός αλλά επικρατεί και μια ασάφεια όσων αφορά στο ποιοι είναι οι γνήσιοι στίχοι … αλλά και αν αναφέρονται σε άντρα ή γυναίκα.

Το 1947, ο Josh White ηχογράφησε μία εκδοχή με διαφοροποιημένους στίχους ενώ το 1944 και το 1948, μία από τις μεγαλύτερες μορφές της folk και blues, ο Lead Belly, ηχογράφησε δύο εκδοχές του τραγουδιού, με τίτλους “In New Orleans” και “The House of the Rising Sun” αντίστοιχα. Για να ακολουθήσει και η εκτέλεση του μεγάλου Bob Dylan, το 1961. Η πιο γνωστή και εμπορικά επιτυχημένη εκδοχή του “House Of The Rising Sun”, και παράλληλα το πιο χαρακτηριστικό κομμάτι τους, είναι αυτή των Animals. Η μπάντα ξεκίνησε να ερμηνεύει το τραγούδι, όταν βρισκόταν σε περιοδεία με τον Chuck Berry. Στόχος τους ήταν να χρησιμοποιήσουν το κομμάτι για το κλείσιμο των live τους και να διαφοροποιηθούν από τους καλλιτέχνες της εποχής, που συνήθως έδιναν ένα “rock ‘n’ roll” φινάλε στις συναυλίες τους. Η τρομερή ανταπόκριση από το κοινό, γρήγορα ώθησε τον Eric Burdon και το συγκρότημα του να ηχογραφήσουν το κομμάτι σε ένα μικρό στούντιο στο Kingsway του Λονδίνου, το 1964.

Ο LEAD BELLY (Hudy William Ledbetter, (1888 – 1949) το 1948, υποστήριζε ότι είναι πολύ κοντά στο γνήσιο τραγούδι, με τους πραγματικούς στίχους. Οι στίχοι σε αυτή την εκτέλεση είναι γραμμένοι από γυναικεία σκοπιά και αναφέρονται σε μια γυναίκα η οποία παρασυρόμενη από έναν τζογαδόρο, βρέθηκε να σπαταλάει τη ζωή της στο “house of the rising sun”. Παροτρύνει δε τις αδερφές της να μην ακολουθήσουν το παράδειγμά της. Τι και ποιο είναι το “house of the rising sun” δεν μπορεί να πει κανείς με βεβαιότητα … οι περισσότεροι πιστεύουν ότι είναι ένας οίκος ανοχής της Νέας Ορλεάνης.

Υπάρχουν όμως και άλλες εναλλακτικές ιστορίες … σε μια από αυτές το “house of the rising sun” είναι γυναικεία φυλακή, όπου μπήκε κάποια η οποία σκότωσε το μέθυσο πατέρα της, ο οποίος κακοποιούσε τη μητέρα της και μπορεί και την ίδια, κάτι που υποστηρίζεται από το ότι στην είσοδο των γυναικείων φυλακών της εποχής, στη Νέα Ορλεάνη υπήρχε ένας ζωγραφισμένος ανατέλλων ήλιος. Μια διαφορετική εκδοχή λέει ότι το“house of the rising sun” ήταν νοσοκομείο – ίδρυμα που τίθονταν σε καραντίνα οι πόρνες που είχαν μολυνθεί από κορονοϊό σύφιλη. Καμία δεν είναι επιβεβαιωμένη αλλά αυτό που δίνει πολλούς πόντους στην «γυναικεία» προέλευση των στίχων είναι ότι όσο πάμε πίσω στο χρόνο τόσο βρίσκουμε γυναίκες να έχουν τραγουδήσει το κομμάτι, με πιο γνωστή την JOAN BAEZ στον πρώτο της δίσκο το 1960.

Από την άλλη πλευρά, οι εκτελέσεις που έκαναν γνωστό το κομμάτι αναφέρονται σε άντρα, ενώ όταν είχε ερωτηθεί ο Eric Burton επί του θέματος αποκρίθηκε ότι τους στίχους τους έμαθε από έναν γέρο μπλουζίστα … και η παραλλαγή των Animals υπονοεί μπλεξίματα με το νόμο, πιθανότατα για τον ίδιο λόγο με τη γυναικεία version … δηλαδή τη δολοφονία του πατέρα του, που κακοποιούσε τη μάνα του…

… που βρίσκεται όμως ;

Μεγαλύτερο βέβαια είναι το μυστήριο σε ότι έχει να κάνει με την ταυτοποίηση του σπιτιού του ανατέλλοντος ηλίου … Μάλιστα, υπάρχουν και τρία συγκεκριμένα μέρη τα οποία πιστεύεται ότι θα μπορούσαν να είναι/ήταν το πραγματικό (αν υπήρχε) “House Of The Rising Sun”.

Το πρώτο ήταν ένα μικρό ξενοδοχείο στο French Quarter της Νέας Ορλεάνης το οποίο κάηκε το 1822. Μετά από μία ανασκαφή και μία εκτενή έρευνα όμως το 2005, βρέθηκαν αποδείξεις που έδωσαν περισσότερη αξία στους ισχυρισμούς. Οι αρχαιολόγοι, εκτός από πολλά καλλυντικά και μπουκάλια ποτών, βρήκαν και διαφημίσεις του ξενοδοχείου που υπονοούσαν ότι λειτουργούσε και ως οίκος ανοχής. Το όνομά του ήταν “Rising Sun Hotel”.

Το δεύτερο βρίσκεται και αυτό στη Νέα Ορλεάνη (Carrollton) και ονομαζόταν “Rising Sun Hall”. Ήταν ένα κτίριο του 19ου αιώνα στο οποίο γινόντουσαν συναντήσεις και το οποίο νοικιαζόταν για χορούς και άλλες εκδηλώσεις.

Τρίτο και τελευταίο, το “Rising Sun”, επίσης στη Νέα Ορλεάνη, ένα coffee house της εποχής το οποίο διαφημιζόταν σε εφημερίδες την δεκαετία του 1860 και παρουσιαζόταν ως εστιατόριο και σαλούν.

Τέλος, αξίζει να αναφέρουμε πως υπάρχει και η θεωρία σύμφωνα με την οποία το πραγματικό “House Of The Rising Sun” ήταν το Nola Art House το οποίο διατηρείται μέχρι και σήμερα.

Σύμφωνα με το μύθο, λοιπόν, την εποχή 1862-1874, το παραπάνω κτίσμα λειτουργούσε ως οίκος ανοχής τον οποίο διεύθυνε η μαντάμ Marianne Le Soleil Levant, η μετάφραση του ονόματος της οποίας σημαίνει ανατέλλων ήλιος και όλοι τη φώναζαν “The Rising Sun”. Καμία ιστορία δεν έχει επιβεβαιωθεί ούτε μάλλον θα επιβεβαιωθεί ποτέ οπότε… ΑΥΤΑ.

VELVET BLACK BOX BONUS: 10 διασκευές που αξίζει να ακούσεις

Frijid Pink: Fuzz-ίλα, 70-ίλα, παραμορφωμένες κιθάρες και μία δόση ψυχεδέλειας σε μία από τις κορυφαίες διασκευές του “House Of The Rising Sun”, η οποία κυκλοφόρησε το 1970 από τους Frijid Pink και είχε τρομερή εμπορική επιτυχία (χρυσός δίσκος και κορυφή στα charts πολλών χωρών παγκοσμίως).

Thin Lizzy: Εξαιρετική instrumental εκτέλεση από τους Thin Lizzy, αν και θα μείνουμε με την περιέργεια για το πώς θα ακουγόταν αν τραγουδούσε ο Phil Lynott. Στην πραγματικότητα, το συγκεκριμένο cover έχει ηχογραφηθεί από τους Funky Junction, ένα πενταμελές γκρουπ που σχηματίστηκε το 1972, για να ηχογραφήσει ένα album-φόρο τιμής στους Deep Purple. Πρακτικά όμως ακούμε τους Thin Lizzy, εφόσον οι Phil Lynott, Eric Bell και Brian Downey ήταν τρία από τα πέντε μέλη του γκρουπ.

Geordie: Ο κύριος που θα ακούσετε δεν είναι άλλος από τον Brian Johnson, ο οποίος στην αρχή της καριέρας του τραγουδούσε με τους Geordie (μέχρι να πάρει μεταγραφή για τους AC/DC το 1980). Πολύ ωραία εκδοχή που σίγουρα αξίζει να τσεκάρετε. Όχι ότι περιμέναμε και κάτι λιγότερο από τον Brian…

Walls Of Jericho: Αυτό για όποιον αναρωτιόταν αν θα ακούσει και μία γυναικεία φωνή. Αυτή βέβαια είναι φωνάρα και οι, επίσης από το Detroit, Walls of Jericho, τα πήγαν περίφημα σε μία ακόμη πολύ ενδιαφέρουσα διασκευή του “House Of The Rising Sun”.

Bob Dylan: Χαμηλώνουμε λίγο την ένταση και περνάμε στον ζωντανό θρύλο που λέγεται Bob Dylan και σε μία εκδοχή που ηχογραφήθηκε πριν από αυτήν των Animals, όπως είπαμε παραπάνω. Φυσικά όταν ο Bob Dylan έχει ερμηνεύσει ένα κομμάτι, αυτομάτως το συμπεριλαμβάνουμε σε κάθε λίστα διασκευών, ακόμα κι αν αποφασίσει να απαγγείλει αντί να τραγουδήσει. Γιατί είναι ο Bob Dylan. Πάντως εδώ τραγουδάει κανονικότατα…

Muse: Ακριβώς στα μισά της δεκάδας μας, έρχονται οι Muse για να αλλάξουν τελείως κλίμα, με μία ηλεκτρισμένη, «εκμοντερνισμένη» εκτέλεση του θρυλικού τραγουδιού.

B.T.O. (Bachman-Turner Overdrive): Η μπάντα δίνει ρέστα και ο Fred Turner δίνει όλα τα υπόλοιπα σε αυτή την εκτέλεση, εννοώντας την κάθε λέξη που τραγουδάει. Το συγκεκριμένο cover συμπεριλήφθηκε σε ένα compilation album του καναδικού συγκροτήματος, το 1996.

The Trashmen: Οι The Trashmen έπαιζαν από surf μέχρι garage rock. Σε αυτό εδώ το τίμιο και ψυχωμένο coverάκι, μας δείχνουν μία πιο σκοτεινή και μυστήρια πλευρά τους.

The Ventures: Οι The Ventures είναι βετεράνοι στην instrumental rock. Διασκευή με πολλούς αυτοσχεδιασμούς και η κιθάρα να οδηγεί εκ του ασφαλούς το “House Of The Rising Sun”, στη δεύτερη instrumental εκτέλεση της δεκάδας.

The White Buffalo: Φυσικά, δεν θα μπορούσαμε να την αφήσουμε απ’ έξω. Ο The White Buffalo (Jake Smith) τον οποίο ακούσαμε αρκετές φορές στο soundtrack του “Sons of Anarchy”, με αυτήν την ονειρεμένη εκτέλεση, εξασφάλισε το ιδανικό φινάλε της 4ης σεζόν της κορυφαίας σειράς. Φυσικά, όπως θα ακούσετε, η διασκευή έχει τροποποιημένους στίχους για τις ανάγκες του show, αλλά διατηρεί το αυθεντικό πνεύμα του ‘The House Of The Rising Sun”.