Εκτός φωτιάς: Οι εποχικοί Πυροσβέστες διεκδικούν το δικαίωμα να συνεχίσουν να υπηρετούν
Τις τελευταίες μέρες, κενρικό θέμα της επικαιρότητας είναι τα πύρινα μέτωπα στη χώρα μας. Στο Ρέθυμνο, δύο Πυροσβέστες έχασαν τη ζωή τους μέσα στη φωτιά. Στο Γύθειο, ακόμη ένας. Στις 2 Αυγούστου, ένας Έλληνας συντονιστής και ένας Δανός χειριστής, πλήρωμα ενός ελικοπτέρου που επιχειρούσε στην κατάσβεση της πυρκαγιάς στη Ψάθα, έχασαν τη ζωή τους μετά τη σύγκρουση και πτώση του.
Κάθε αντιπυρική περίοδο, η συζήτηση για τους ανθρώπους που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της μάχης με τις φλόγες επιστρέφει μαζί με τις πρώτες πυρκαγιές. Η προσφορά, η επικινδυνότητα του επαγγέλματος και οι συνθήκες κάτω από τις οποίες επιχειρούν οι πυροσβέστες βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο. Όταν όμως η αντιπυρική περίοδος ολοκληρώνεται, όλα αυτά περνούν ξανά σε δεύτερο πλάνο.
Με αφορμή τις τελευταίες εξελίξεις, επαναφέρουμε το ρεπορτάζ της Παρασκευής Ρούσσου που δημοσιεύτηκε στο 3ο φύλλο της εβδομαδιαίας εφημερίδας ΖΕΥΞΗ, η οποία κυκλοφόρησε την Τρίτη 21 Ιουλίου, για τους εποχικούς πυροσβέστες, τα αιτήματά τους και τα ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά.
Αναδημοσίευση από τη ΖΕΥΞΗ – Φύλλο 03 – 21 Ιουλίου 2026
Το χρονικό μιας πενταετίας που κατέληξε σε αντιπαραθέσεις για ηλικιακά όρια, προκηρύξεις και μοριοδοτήσεις. Μέσα από τα μάτια των ίδιων των εποχικών Πυροσβεστών.
Ιούλιος του 2026 και ακούμε Πυροσβέστες να καταγγέλλουν «ηλικιακό ρατσισμό». Για να καταλάβουμε την καταγγελία αυτή και πώς φτάσαμε ως εδώ, πρέπει να κάνουμε μια αναδρομή στο παρελθόν. Μιλήσαμε, λοιπόν, με τέσσερις εποχικούς Πυροσβέστες, την Μαρίνα Πέτρου, τον Γεράσιμο Γερούλη, τον Γιώργο Αντωνίου και τον Παναγιώτη Δεμερτζή, που είναι και Γενικός Γραμματέας του Σωματείου Εποχικών Πυροσβεστών Ελλάδος (ΣΕΠΕ).
Χρονικό
Ο θεσμός του εποχικού Πυροσβέστη υπάρχει ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 και προσλαμβάνονταν κάθε αντιπυρική περίοδο με διαφορετικές προκηρύξεις. Το 2019, έγινε η προσπάθεια να δοθεί ένα πιο σταθερό πλαίσιο στο επάγγελμα. Οι συμβάσεις τους ναι μεν ήταν διάρκειας έξι μηνών, από τον Μάιο έως τον Οκτώβριο, αλλά θα γινόταν επαναπρόσληψη μέχρι πέντε συνεχόμενες αντιπυρικές περιόδους. Τα ηλικιακά όρια τόσο για τους μάχιμους όσο και για τους οδηγούς ήταν τα 40 έτη, ενώ η επιλογή γινόταν αφού προηγηθούν αθλητικές δοκιμασίες, ψυχοτεχνικά, υγειονομική εξέταση και μοριοδότηση προσόντων.
Το 2020 γίνεται η πρώτη εφαρμογή του νέου συστήματος, το ηλικιακό όριο για τους οδηγούς αυξάνεται από 40 στα 45 έτη, ενώ διευρύνονται τα επιχειρησιακά καθήκοντα των εποχικών, εναρμονίζοντάς τα σε μεγάλο βαθμό με εκείνα του μόνιμου πυροσβεστικού προσωπικού και μπορούσαν πλέον να επιχειρούν ουσιαστικά όπως και το μόνιμο προσωπικό σε πολύ περισσότερα συμβάντα και όχι μόνο σε συγκεκριμένες εργασίες της αντιπυρικής περιόδου.
Έτος 2021, ξεσπούν μεγάλες πυρκαγιές σε Βόρεια Εύβοια, Αττική και Πελοπόννησο. Ξεκινά μια διευρυμένη συζήτηση για την ενίσχυση προσωπικού, την ανάπτυξη ειδικών δασοπυροσβεστικών μονάδων και τίθεται το ερώτημα αν οι εποχικοί επαρκούν. Το 2022 ιδρύεται η Ειδική Μονάδα Δασικών Επιχειρήσεων (ΕΜΟΔΕ), γνωστοί και ως δασοκομάντος. Η πλειοψηφία των ΕΜΟΔΕ, με ηλικιακό όριο τα 35 έτη, το 2022 και το 2023 προερχόταν από τους εποχικούς πυροσβέστες.
2024. Ολοκληρώνεται η πενταετία. Η κυβέρνηση δηλώνει ότι εξαντλήθηκε ο κύκλος που προέβλεπε το ΠΔ,, απαιτείται νέος διαγωνισμός και δεν υπάρχει δυνατότητα αυτόματης ανανέωσης. Οι εποχικοί Πυροσβέστες απαντούν ότι έχουν ήδη αποκτήσει πολυετή εμπειρία, καλύπτουν πάγιες ανάγκες και δεν νοείται να αποκλείονται λόγω ηλικίας, από τη στιγμή που είναι ικανοί να ανταποκριθούν στις ανάγκες.
Την άνοιξη του 2025, ανακοινώνονται αλλαγές στη διάρκεια απασχόλησης σε οκτώ μήνες αντί για έξι (Απρίλιος – Νοέμβριος), το ηλικιακό όριο των οδηγών ανέρχεται στα 50 έτη και παραμένει 40 για τους μάχιμους. Τον Οκτώβριο του 2025 δημοσιεύεται μια διαφορετική προκήρυξη για μια εντελώς νέα κατηγορία προσωπικού, για 150 Πυροσβέστες Γενικών Καθηκόντων Επί Θητεία (Π.Ε.Θ.), δηλαδή επταετούς θητείας με σχέση δημοσίου δικαίου και ηλικιακό όριο τα 30 έτη.
Κατηγορίες
Το Πυροσβεστικό Σώμα σήμερα δεν αποτελείται από μία ενιαία κατηγορία πυροσβεστών. Δίπλα στους μόνιμους πυροσβέστες, που έχουν οργανική θέση, είναι δημόσιοι υπάλληλοι και υπηρετούν όλο τον χρόνο, υπάρχουν οι πυροσβέστες πενταετούς υποχρέωσης (ΠΠΥ), που προέρχονται κυρίως από συμβασιούχους πυροσβέστες, οι εποχικοί, οι Ειδικές Μονάδες Δασικών Επιχειρήσεων (ΕΜΟΔΕ) και οι πυροσβέστες επί θητεία (Π.Ε.Θ.). Κάθε κατηγορία έχει διαφορετικό καθεστώς πρόσληψης, διαφορετικά δικαιώματα και διαφορετική σχέση με την υπηρεσία.
Το ερώτημα που τίθεται είναι αν αυτός ο κατακερματισμός ανταποκρίνεται στις ανάγκες μιας χώρας που έρχεται αντιμέτωπη κάθε χρόνο με πυρκαγιές και, μάλιστα, συχνά καταστροφικές.
Οι εξελίξεις εκ των έσω
Μετά από νόμους, προεδρικά διατάγματα και προκηρύξεις, το ερώτημα παρέμενε: τι σημαίνουν όλα αυτά στην πράξη για τους ανθρώπους που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή; Για να κατανοηθεί η πραγματική διάσταση του ζητήματος, χρειάστηκε να μιλήσω με εκείνους που έζησαν τις αλλαγές από μέσα.
Σύμφωνα, λοιπόν, με το ΣΕΠΕ, η προκήρυξη του 2025 άφησε εκτός Πυροσβεστικού Σώματος περίπου 600 εποχικούς πυροσβέστες, οι οποίοι διέθεταν ήδη πολυετή εμπειρία. Η Μαρίνα, μας λέει πως είχε κλείσει τα 40 τρεις μήνες πριν και αυτομάτως αποκλείστηκε από τη δυνατότητα να μπορεί να συμμετάσχει στις προκηρύξεις, «Είναι η δουλειά των ονείρων μου. Μπορεί να τη βρήκα στα 35, αλλά κατάλαβα ότι ήταν αυτό που θέλω να κάνω…εννοείται υπήρχε φόβος, ειδικά όταν έχεις και δύο παιδιά, αλλά η δουλειά αυτή, η προσφορά με τους συναδέλφους μου, τους οποίους ακόμα συναδέλφους τους λέω και θα συνεχίσω, δεν περιγράφεται. Δεν μπορώ να το εξηγήσω. Και ξαφνικά μια μέρα ξυπνάω και είμαι τι; Πολύ μεγάλη; Δεν μετράνε πια αυτά τα πέντε χρόνια;», είπε χαρακτηριστικά.
Ο Γεράσιμος και ο Γιώργος δεν εξασφάλισαν θέση εποχικού πυροσβέστη, ενώ είχαν συμμετάσχει σε αντιπυρικές περιόδους τις προηγούμενες χρονιές, λόγω μορίων. Ο Γεράσιμος μας λέει πως από τους 600, περίπου οι μισοί αποκλείστηκαν λόγω ηλικιακών κριτηρίων και οι υπόλοιποι εξαιτίας της μοριοδότησης στη διαδικασία επιλογής. Αναφέρει πως υποψήφιοι χωρίς προηγούμενη εμπειρία στην πυρόσβεση κατάφεραν να συγκεντρώσουν περισσότερα μόρια από εποχικούς πυροσβέστες που είχαν ήδη συμμετάσχει σε αντιπυρικές περιόδους, παρόλο που είχαν δοθεί διαβεβαιώσεις πως η προϋπηρεσία θα προσμετρηθεί ουσιαστικά. Αντίθετα, λένε πως κοινωνικά κριτήρια, όπως η ανεργία ή η πολυτεκνία, μέτρησαν το ίδιο ή και παραπάνω από την εμπειρία.
Μάλιστα, ο Παναγιώτης, που συνεχίζει να υπηρετεί ως εποχικός πυροσβέστης, μοιράστηκε πως το 2025 με τη νέα προκήρυξη και ενώ είναι εντός ηλικιακού ορίου και έχει πέντε αντιπυρικές «στις πλάτες του», αισθανόταν αβεβαιότητα για το αν θα γίνει δεκτός, αφού έβλεπε τι γινόταν γύρω του με συναδέλφους του.
Την ίδια στιγμή, καταγγέλλουν ότι δεν υλοποιήθηκαν οι δεσμεύσεις που είχαν δοθεί για την αξιοποίηση όσων αποκλείστηκαν από την προκήρυξη σε δομές Πολιτικής Προστασίας, δήμους ή άλλες υπηρεσίες όπου θα μπορούσε να αξιοποιηθεί η εμπειρία και οι γνώσεις τους. Κάνουν λόγο για λάθος διαχείριση τόσο από τα Σωματεία τους όσο και από την Κυβέρνηση, αφού αφενός από τα Σωματεία η στήριξη δεν ήταν ουσιαστική, αφετέρου η Κυβέρνηση δεν έκανε κινήσεις αξιοποίησής τους. Υποστηρίζουν πως υπάρχουν περίπου 4.000 κενές οργανικές θέσεις αυτή τη στιγμή και δεν γίνεται τίποτα να καλυφθούν. Η Μαρίνα μας λέει: «Εγώ δεν καταλαβαίνω. Έχεις έτοιμους επαγγελματίες, που θέλουν να εργαστούν και μπορούν. Τους έχεις ανάγκη. Γιατί δεν τους αξιοποιείς;».
Όπως μας λένε, οι εποχικοί αντιμετωπίζονταν ανέκαθεν ως «δεύτερης κατηγορίας». Συχνά, μέσα στην πενταετία 2019 – 2024, τα μόρια δεν ήταν αρκετά για την ένταξή τους στο Ταμείο Ανεργίας και άνθρωποι, όπως η Μαρίνα, έχουν αναγκαστεί να μείνουν χωρίς το επίδομα και άρα χωρίς εισόδημα για έξι μήνες. Τα προβλήματα δεν εντοπίζονται μόνο εκεί. Υποστηρίζουν πως συχνά δεν τους δινόταν καν ο σωστός εξοπλισμός, «Όταν πήγα μου έδωσαν άρβυλα του στρατού. Έπρεπε να καούν στη φωτιά για να μου δώσουν σωστά παπούτσια», υποστηρίζει η Μαρίνα.
Ακόμη, ο Γεράσιμος μας λέει πως στα χαρτιά φαίνονται περισσότεροι από 5.000 εθελοντές πυροσβέστες, όμως οι πραγματικοί είναι λιγότεροι. Αφού, πολλοί εποχικοί πυροσβέστες εγγράφονται και ως εθελοντές για τα μόρια, αλλά και για να λάβουν σωστό εξοπλισμό. Ο Παναγιώτης συμπληρώνει πως: «Έχουμε βαρεθεί να βλέπουμε πολιτικούς, μετά από κάθε φωτιά» και οι υπόλοιποι συμφωνούν μαζί του και εκφράζουν την απορία, πώς γίνεται το καλοκαίρι να τους μνημονεύουν και να τους ευχαριστούν και τον χειμώνα να τους ξεχνούν.
Την ίδια στιγμή μας προειδοποιούν για την αύξηση των παραιτήσεων. Όπως λένε, η αβεβαιότητα που επικρατεί και η έλλειψη προοπτικής έχουν οδηγήσει πολλούς εποχικούς στην παραίτηση, «Ποιος μας εγγυάται πως αυτό που έγινε το 2025 δεν θα συμβεί και το 2029 και θα μείνουμε μετέωροι έχοντας βασιστεί σε αυτή τη δουλειά», μας λέει ο Γεράσιμος. Όμως, οι παραιτήσεις δεν είναι το μόνο θέμα, αφού παρατηρούνται και ελλείψεις στους οδηγούς. Μάλιστα, συχνά καλούνται πολίτες, μέσω προκηρύξεων, χωρίς την απαραίτητη γνώση των πυροσβεστικών οχημάτων, να τα χειριστούν σε δύσβατες περιοχές.
Θα μπορούσα να κλείσω αυτό το ρεπορτάζ με πολλούς τρόπους. Για μια υπόθεση που μοιάζει περίπλοκη, αλλά στην ουσία της είναι απλή. Γι’ αυτό, θα αφήσω να τον γράψουν εκείνοι που ζουν την πραγματικότητα αυτή. Στα λόγια του Παναγιώτη: «Εμείς ζητάμε να κάτσουν στο τραπέζι οι αρμόδιοι και να βρουν λύσεις. Να πάψει η αβεβαιότητα και οι εποχικοί να γίνουν 12μηνοι, να επιστρέψουν οι συνάδελφοί μας που έχουν δώσει τις ζωές τους στη δουλειά αυτή και να μας ακούσουν. Κανένας εποχικός δεν περισσεύει».
