Είμαστε στον αέρα – 19/5/26 | Γενοκτονία Ποντίων: Ημέρα Μνήμης – Δημ.Συμβούλιο: Μέρα της μαρμότας

Η 19η Μαΐου δεν είναι μια τυπική επέτειος. Είναι η μέρα που η μνήμη γίνεται χρέος — και το χρέος, αν δεν το εκπληρώσεις, γίνεται συνενοχή.

Σήμερα τιμούμε τη μνήμη των 353.000 και πλέον Ελλήνων του Πόντου που εξοντώθηκαν από το κεμαλικό καθεστώς. Δεν ήταν ατύχημα. Δεν ήταν παράπλευρη απώλεια πολέμου. Ήταν κεντρική πολιτική απόφαση, μεθοδικά σχεδιασμένη στρατηγική, εγκληματική βούληση που ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 1911 σε μυστικό συνέδριο της Θεσσαλονίκης, όπου οι φανατικότεροι των Νεότουρκων αποφάσισαν την εκκαθάριση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας από κάθε μη μουσουλμανικό στοιχείο. Η τριανδρία Ταλαάτ, Εμβέρ και Τζεμάλ και στη συνέχεια ο Κεμάλ ολοκλήρωσαν το έγκλημα. Πορείες θανάτου, απαγχονισμοί, βιασμοί, εξαφάνιση πάνω από εβδομήντα χιλιάδες ορφανών. Ο ίδιος ο Κεμάλ δήλωσε σε Ρώσο διπλωμάτη το 1919: «Έχω όπλο την αγχόνη».

Αυτοί οι άνθρωποι δεν ήταν στατιστικοί αριθμοί. Ήταν πολιτισμός. Στις αρχές του 20ού αιώνα, στον Πόντο λειτουργούσαν 1.058 σχολεία όλων των βαθμίδων, 1.130 εκκλησίες, φιλόπτωχες αδελφότητες, γαλλόφωνες εφημερίδες και ένα θέατρο στην Τραπεζούντα που συναγωνιζόταν σε επίπεδο τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Ο Πόντος δεν ήταν παρακολούθημα του ελληνισμού. Ήταν μια από τις πιο δημιουργικές του εκφράσεις — 28 αιώνες συνεχούς παρουσίας, κοιτίδα κριτικής σκέψης και επιστήμης που ξαφνικά, βίαια, σβήστηκε.

Η 19η Μαΐου αποκτά φέτος ιδιαίτερο βάρος. Γιατί δεν μιλάμε για ιστορία μακρινή — μιλάμε για μοτίβο που επαναλαμβάνεται. Στην ευρύτερη Μέση Ανατολή, στη Γάζα, στο Αρτσάχ, στα μέτωπα της Ρωσίας και της Ουκρανίας εγκλήματα συντελούνται με τη διεθνή κοινότητα ανίκανη να αντιδράσει. Γιατί; Γιατί όταν ένα έγκλημα δεν τιμωρείται, γίνεται πρότυπο. Ο Χίτλερ, για τις θηριωδίες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου απαντούσε : «Ποιος τιμώρησε τον Κεμάλ;». Η απάντηση φυσικά ήταν: κανείς. Και αυτή η ατιμωρησία προπομπός για το Ολοκαύτωμα.

Γι’ αυτό η Γενοκτονία των Ποντίων δεν είναι απλώς εθνικό ελληνικό ζήτημα. Είναι πανανθρώπινο. Η Διεθνής Ένωση Μελετητών Γενοκτονιών το έχει αναγνωρίσει επίσημα από το 2007. Η Βουλή των Ελλήνων το έχει ψηφίσει ομόφωνα από το 1994. Κι όμως, η ελληνική εξωτερική πολιτική εξακολουθεί να κινείται στη σφαίρα της άχρωμης, άοσμης διπλωματίας — ενώ η γείτονα εντάσσει με νόμο τη «Γαλάζια Πατρίδα» στα σχολικά βιβλία, ποτίζοντας τις νέες γενιές με αναθεωρητισμό. Σε αυτό το κλίμα, η Διακήρυξη Αθηνών και τα βήματα πίσω από εθνικές κόκκινες γραμμές μοιάζουν με επιλογή τη λάθος στιγμή.

Η καλύτερη απάντηση σε αυτή τη συγκυρία δεν είναι επετειακές ομιλίες. Είναι πράξεις. Η επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, εκεί που το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας ορίζει, θα ήταν η πιο ουσιαστική τιμή στη μνήμη των Ποντίων — αποδεικνύοντας ότι η Ελλάδα δεν παίζει με τα εθνικά δίκαια και δεν φοβάται να σταθεί στο ύψος της ιστορίας της. Γιατί η μνήμη χωρίς πράξη είναι μόνο θλίψη. Η μνήμη με πράξη γίνεται αγώνας. Γι αυτό είναι υπαρξιακό ζήτημα η διεθνής αναγνώριση της Γενοκτονίας και η διδασκαλία της ιστορίας του Πόντου στα σχολεία.

Από τη μνήμη που χρεωνόμαστε συλλογικά, στρεφόμαστε στο δημοτικό συμβούλιο Κύμης-Αλιβερίου της Δευτέρας — και σε μια εικόνα που, δυστυχώς, δεν ξαφνιάζει πια κανέναν.

Σχεδόν επτά ώρες συνεδρίασης. Το νερό πάλι στο επίκεντρο, με τον Δήμαρχο να επαναλαμβάνει ότι δεν ήταν ποτέ επικίνδυνο, και μάλιστα με ειρωνικό τρόπο: αν δεν πείθονται οι σύμβουλοι, ας κάνουν συμβούλιο κάθε εβδομάδα. Η αντιπολίτευση μετέφερε απόψεις που ακούμε καθημερινά και εμείς από ακροατές και πολίτες. Απλά πράγματα — ποιες μετρήσεις έγιναν, το νερό είναι κατάλληλο, ποια η τελική λύση. Η απάντηση: το νερό δεν είναι επικίνδυνο, η γεύση του δεν είναι καλή, αν κάποιον δεν τον ενοχλεί μπορεί να το πιει. Και για τον αγωγό Παραμεριτών – που ο εργολάβος προσέφυγε στα δικαστήρια – ο Δήμαρχος δήλωσε ότι δεν μπορούσε να υπολογίσει τι θα κάνουν οι συμμετέχουσες στο διαγωνισμό εταιρείες. Και με αφορμή την ανακοίνωση της προηγούμενης εβδομάδας ( ότι το νερό δεν ήταν και δεν είναι επικίνδυνο ) αναφέραμε εκ νέου στη σημερινή εκπομπή το ιστορικό από το καλοκαίρι του 2024 ως σήμερα σχολιάζοντας εκ νέου ότι το επαναλαμβανόμενο επιχείρημα της Δημοτικής Αρχής περί διαχρονικότητας του προβλήματος δεν είναι δικαιολογία απραξίας. Είναι παραδοχή ενοχής.

Μελανό σημείο ακόμη μια φορά οι προσωπικές επιθέσεις. Φράσεις με έπαρση για το ποιοι έχουν χιλιάδες ψήφους και ποιοι θα φύγουν μόνο όταν το αποφασίσουν οι ίδιοι — δηλαδή όχι όταν το αποφασίσουν οι πολίτες. Και εκεί ακριβώς βρίσκεται το μεγαλύτερο πρόβλημα: όταν εκλεγμένοι αντιμετωπίζουν τη θέση τους ως κατάκτηση και όχι ως εντολή. Η φράση «σε έστειλε στο χρονοντούλαπο της ιστορίας ως την πιο τραγική φυσιογνωμία της τοπικής αυτοδιοίκησης» ειπώθηκε σε αίθουσα δημοτικού συμβουλίου. Και μάλιστα από τον Πρόεδρο του οργάνου.

Τα υπόλοιπα θέματα — σχολικά κυλικεία, αναμόρφωση και πάλι του προϋπολογισμού, αγωγή ΚΤΕΛ 258.000 ευρώ με τόκους από το 2012, η πρόταση για αναβάθμιση της σχολής εμποροπλοιάρχων Κύμης και η ιδέα του τοπικού συμβουλίου για σχολή σωστικών και πυροσβεστικών μέσων αλλά και το ζήτημα με τη δοκιμαστική συνεννόηση για τη συγκοινωνία στα χωριά — πέρασαν σχεδόν στη σκιά της αντιπαράθεσης.

Δύο θέματα σήμερα που φαινομενικά δεν έχουν σχέση. Στην πράξη μιλούν και τα δύο για το ίδιο ζητούμενο: τη λογοδοσία. Απέναντι στην ιστορία, στους νεκρούς, στους πολίτες. Η Γενοκτονία των Ποντίων απαιτεί αναγνώριση, τιμωρία και μη επανάληψη. Το δημοτικό συμβούλιο απαιτεί διαφάνεια, σεβασμό και απαντήσεις. Και στις δύο περιπτώσεις, η απουσία τους είναι επιλογή — όχι αναπόφευκτο.

Δείτε και ακούστε όλη την εκπομπή εδώ :