Είμαστε στον Αέρα – 7/1/2026 | Βενεζουέλα, Καρυστιανού, Economist
Στη σημερινή πρώτη εκπομπή για το 2026 ανοίξαμε τρεις μεγάλους κύκλους συζήτησης που, παρότι μοιάζουν διαφορετικοί, τελικά συναντιούνται στο ίδιο ερώτημα: πώς διαβάζουμε έναν κόσμο που αλλάζει γρήγορα, πώς ξεχωρίζουμε το ουσιαστικό από το θορυβώδες και τι σημαίνει “ευθύνη” όταν τα συστήματα που μας προστατεύουν δεν προλαβαίνουν τις κρίσεις.
Αφορμή στάθηκε το εξώφυλλο του The Economist για το 2026 και η κεντρική ιδέα που πηγάζει από αυτό με το τρίπτυχο ενέργεια–AI–γεωπολιτική που θα καθορίσει τις ισορροπίες της χρονιάς. Η εικόνα με τα σύμβολα και τα σκίτσα που παρακολουθεί ταυτόχρονα πολλές μεταβλητές υποδηλώνει πως το 2026 δεν θα είναι μια περίοδος με ένα μόνο κέντρο βάρους, αλλά ένα πεδίο αλληλένδετων εξελίξεων όπου το ένα νήμα τραβά το άλλο. Η ενέργεια επηρεάζεται ήδη από το πώς η τεχνολογία διαμορφώνει τη ζήτηση, ενώ η εκρηκτική ανάπτυξη των υποδομών για data centers και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης μετατρέπει την ηλεκτρική ισχύ από τεχνικό δεδομένο σε στρατηγικό παράγοντα ανταγωνιστικότητας και ασφάλειας. Την ίδια στιγμή, η AI δεν λειτουργεί πια ως απλή «καινοτομία», αλλά ως πυρήνας ισχύος για κράτη και αγορές, με επιταχυνόμενες επενδύσεις, ένταση γύρω από το οικονομικό της μοντέλο, και ανοιχτή πλέον τη συζήτηση για βιωσιμότητα, κόστος και κανόνες. Εκεί ακριβώς δένει το τρίτο σκέλος: η γεωπολιτική. Οι πόλεμοι, οι πολιτικές αποφάσεις, οι εμπορικές τριβές, οι τεχνολογικές συμμαχίες, τα όπλα και οι αλυσίδες εφοδιασμού δεν είναι “φόντο” της οικονομίας, αλλά κομμάτι της ίδιας της οικονομίας, με αποτέλεσμα οι αγορές να κινούνται ολοένα και περισσότερο πάνω σε πολιτικό έδαφος. Το συμπέρασμα αυτού του πρώτου μέρους ήταν απλό: τα πεδία δεν εξελίσσονται ανεξάρτητα και όποιος κοιτά μόνο έναν δείκτη χάνει την εικόνα του συστήματος.
Από εκεί περάσαμε στη Βενεζουέλα, όχι για να αναπαράγουμε θόρυβο, αλλά για να βάλουμε σε τάξη τι πραγματικά συνέβη και τι όχι. Στον δημόσιο χώρο κυκλοφόρησαν αφηγήσεις περί των “μυστικών επιχειρήσεων”, που κάλυψαν την πολιτική πραγματικότητα. Αυτό που υπάρχει είναι μια χρόνια σύγκρουση χαμηλής έντασης, στην οποία κυρώσεις, διπλωματική απομόνωση, εσωτερική καταστολή και γεωπολιτικά συμφέροντα μπλέκονται σε τέτοιο βαθμό ώστε να δημιουργείται η αίσθηση μιας μόνιμης κατάστασης πραξικοπήματος χωρίς πραξικόπημα. Στην ουσία, το κεντρικό δίδαγμα εδώ είναι ότι οι μεγάλες δυνάμεις δεν κινούνται από αξίες αλλά από συμφέροντα και ότι οι “επιχειρήσεις δημοκρατίας” συχνά μεταφράζονται, στην πράξη, σε έλεγχο ενεργειακών ροών, επιρροής και οικονομικών εργαλείων. Κι όταν αυτή η εικόνα συναντά τον ιδεολογικό διχασμό του διαδικτύου, το τοπίο θολώνει ακόμη περισσότερο: άλλο η πολιτική απονομιμοποίηση ενός καθεστώτος και άλλο η νομιμοποίηση εξωεδαφικής επιβολής ισχύος. Αν αποδεχθούμε επιλεκτικά το «δίκαιο του ισχυρού», τότε ανοίγουμε δρόμο σε μια κανονικότητα όπου οι κανόνες λειτουργούν μόνο όταν συμφέρουν και η ασφάλεια των αδύναμων εξαρτάται από συμμαχίες και ισχύ, όχι από δικαιώματα. Εκεί, τελικά, γεννιέται ο κοινωνικός εμφύλιος της ιδεολογίας: δύο μέτρα και δύο σταθμά που δεν φωτίζουν την αλήθεια, αλλά στρατολογούν θυμό.
Στο εσωτερικό πολιτικό πεδίο, είδαμε τη συνέντευξη της Μαρίας Καρυστιανού στο Kontra και τη συζήτηση που έχει ανοίξει γύρω από την πιθανότητα δημιουργίας νέου πολιτικού φορέα με αίτημα την κάθαρση και την υπέρβαση του υπάρχοντος συστήματος. Από τη μία πλευρά, αναδείχθηκε ο τρόπος με τον οποίο ένα κοινωνικό ρεύμα διαμαρτυρίας μπορεί να αναζητήσει πολιτική έκφραση, ιδίως σε περιόδους χαμηλής εμπιστοσύνης προς το κομματικό σύστημα. Από την άλλη, δεν πέρασε απαρατήρητο ότι στο εσωτερικό του Συλλόγου Συγγενών Θυμάτων Τεμπών φαίνεται να υπάρχει διακριτή απόσταση, με μέλη να υπογραμμίζουν πως το έργο του Συλλόγου αφορά πρωτίστως την αλήθεια και τη δικαιοσύνη για την τραγωδία. Το αποτέλεσμα είναι μια σύνθετη συζήτηση που δεν χωρά σε εύκολα συνθήματα: αφορά τη σχέση κοινωνικών κινημάτων και πολιτικής εκπροσώπησης, τα όρια της συλλογικής εντολής, και το πώς ένα αίτημα «κάθαρσης» μπορεί να μείνει ζωντανό χωρίς να χαθεί μέσα σε προσωποκεντρικές προσδοκίες ή κομματικές ανακυκλώσεις. Τέλος είναι εντυπωσιακό το πόσο καλά σχεδόν ποινικοποιείται ο δημόσιος λόγος από το σύστημα, ειδικά όταν τον εκφέρουν πρόσωπα εκτός συστήματος που επιθυμούν να ασκήσουν το δικαίωμα του «εκλέγεσθαι». Τελικά στις κάλπες η Μαρία Καρυστιανού μπορεί να φέρει όσους τα τελευταία χρόνια δεν ψηφίζουν;
Σήμερα δύο τραγωδίες, όσο διαφορετικές κι αν είναι, μιλούν για την ίδια απουσία: κράτος πρόληψης. Το περιστατικό στην Άνδρο με την 48χρονη ανέδειξε με ωμό τρόπο πόσο καθοριστικός είναι ο χρόνος σε κρίσιμα υγειονομικά περιστατικά και πόσο επικίνδυνη γίνεται η έλλειψη επιχειρησιακής ετοιμότητας, συντονισμού και κατάλληλων μέσων, ιδιαίτερα σε νησιωτικές περιοχές. Όταν η διαχείριση μιας κρίσης εξαρτάται από μετακύλιση ευθύνης ή από λύσεις της τελευταίας στιγμής, η καθυστέρηση παύει να είναι τεχνικό πρόβλημα και μετατρέπεται σε θεσμική ευθύνη. Παράλληλα, η είδηση του θανάτου ανήλικου στη Χαλκίδα που διερευνάται ως πιθανή αυτοχειρία μάς επέστρεψε στο πιο δύσκολο ερώτημα: πόσο έτοιμοι είναι οι θεσμοί, τα σχολεία, οι οικογένειες και οι κοινότητες να αναγνωρίσουν έγκαιρα την ψυχική δυσφορία των εφήβων και να ενεργοποιήσουν πραγματικές διαδρομές στήριξης πριν η κρίση γίνει ακραία. Εδώ, η ευθύνη δεν είναι να βρεθεί ένας εύκολος ένοχος, αλλά να χτιστεί ένα δίκτυο πρόληψης που να λειτουργεί σταθερά και όχι εκ των υστέρων, με συνέπεια, στελέχωση, πρωτόκολλα και κουλτούρα βοήθειας χωρίς στίγμα. Στην Ελλάδα πρέπει η Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018 και η γραμμή ψυχολογικής υποστήριξης 10306, να μην είναι γραμμές για «τυπική υποσημείωση»· αλλά γέφυρα προς την πρόληψη.
Δες και άκου ξανά ολόκληρη τη σημερινή εκπομπή στους συνδέσμους που ακολουθούν :
