Νέο χωροταξικό για ΑΠΕ: Οι πρώτες αντιδράσεις για Εύβοια και Σκύρο εν μέσω διαβούλευσης

Γράφει η Παρασκευή Ρούσσου

Σε δημόσια διαβούλευση έως τις 24 Ιουνίου βρίσκεται το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), το οποίο εισάγει ένα νέο σύστημα κανόνων για την εγκατάσταση αιολικών και φωτοβολταϊκών πάρκων, αλλά και μονάδων αποθήκευσης ενέργειας και μελλοντικών θαλάσσιων ενεργειακών υποδομών.

Το σχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας θεωρείται μία από τις σημαντικότερες θεσμικές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στον τομέα της ενέργειας, καθώς επιχειρεί να οριοθετήσει με σαφή τρόπο πού και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορούν να αναπτυχθούν έργα ΑΠΕ σε ολόκληρη τη χώρα.

Οι βασικοί άξονες του νέου πλαισίου

Για πρώτη φορά θεσπίζονται σε εθνικό επίπεδο ζώνες αποκλεισμού και ζώνες καταλληλότητας για έργα ΑΠΕ. Στις ζώνες αποκλεισμού εντάσσονται περιοχές Natura 2000, υγρότοποι, προστατευόμενες ζώνες ορνιθοπανίδας, δασικές και δασικές εκτάσεις, αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς.

Παράλληλα, εισάγονται περιορισμοί για μικρά νησιά, ακτές κολύμβησης και περιοχές χωρίς επαρκή οδική πρόσβαση, όπου οι παρεμβάσεις θεωρούνται περιβαλλοντικά δυσανάλογες.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η ρύθμιση για τα αιολικά πάρκα, καθώς προβλέπεται απαγόρευση εγκατάστασης ανεμογεννητριών σε περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων. Επιπλέον, στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) του δικτύου Natura, τα έργα θα επιτρέπονται μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις και με ειδικές περιβαλλοντικές μελέτες.

Για τα φωτοβολταϊκά, για πρώτη φορά τίθεται ανώτατο όριο κάλυψης γης ανά Περιφερειακή Ενότητα, το οποίο δεν μπορεί να ξεπερνά το 1,5% της συνολικής επιφάνειας, με εξαίρεση έργα που έχουν ήδη αδειοδοτηθεί ή βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο.

Το νέο πλαίσιο προβλέπει επίσης ότι δεν θα επιτρέπεται εγκατάσταση αιολικών σε νησιά κάτω των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, γεγονός που επηρεάζει μεγάλο μέρος του νησιωτικού χώρου της χώρας.

Η συζήτηση στην Εύβοια και η Σκύρος στο επίκεντρο

Στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης βρίσκεται σταθερά η Εύβοια, καθώς αποτελεί μία από τις περιοχές με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση έργων αιολικής ενέργειας στη χώρα. Τα τελευταία χρόνια έχουν αναπτυχθεί έντονες αντιδράσεις για την υπερσυγκέντρωση έργων ΑΠΕ.

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στη Σκύρο, καθώς το νέο πλαίσιο προβλέπει ότι δεν θα επιτρέπεται η εγκατάσταση αιολικών σε νησιά κάτω των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Με δεδομένο ότι η Σκύρος, με έκταση περίπου 210 τετραγωνικά χιλιόμετρα, εντάσσεται σε αυτή την κατηγορία, η ρύθμιση λειτουργεί ως ξεκάθαρη απαγόρευση για ανεμογεννήτριες στο νησί.

Ο Αντιπεριφερειάρχης Περιβάλλοντος Στερεάς Ελλάδας, Βαγγέλης Κούκουζας, σε δημόσιες τοποθετήσεις του χαρακτήρισε σημαντική την πρόβλεψη για τη Σκύρο, επισημαίνοντας ότι αναγνωρίζεται η ανάγκη προστασίας της φυσιογνωμίας του νησιού, της βιοποικιλότητας, αλλά και της τουριστικής ταυτότητάς του. Όπως ανέφερε, η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού αποθέματος αποτελεί ζήτημα ευθύνης απέναντι στις επόμενες γενιές.

Στο επίπεδο της τοπικής αυτοδιοίκησης, καταγράφονται ήδη αντιδράσεις και παρεμβάσεις γύρω από τις προβλέψεις του νέου χωροταξικού.

Η Επιτροπή του Δήμου Καρύστου για τις ΑΠΕ έχει θέσει το ζήτημα των επιπτώσεων του νέου πλαισίου στην περιοχή, ενώ έχει πραγματοποιηθεί συνάντηση με τον αρμόδιο αντιπεριφερειάρχη για τη συνολική αποτίμηση των αλλαγών και των πιθανών επιπτώσεων στον υφιστάμενο ενεργειακό σχεδιασμό.

Παράλληλα, υποστηρίζεται ότι εξετάζεται το ενδεχόμενο κατάθεσης προτάσεων εξαίρεσης περιοχών από το νέο πλαίσιο, ενώ συζητείται και η ανάγκη ειδικότερης διαβούλευσης σε τοπικό επίπεδο.

Η περίπτωση του Δήμου Διρφύων–Μεσσαπίων

Σημαντική παράμετρος της τρέχουσας συζήτησης αποτελεί και η στάση του Δήμου Διρφύων–Μεσσαπίων, ο οποίος έχει προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας κατά της εγκατάστασης σταθμού αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας με μπαταρίες στην περιοχή «Κοκκινάδα» στα Ψαχνά.

Η προσφυγή στρέφεται κατά της απόφασης έγκρισης περιβαλλοντικών όρων για έργο αποθήκευσης ισχύος 100 MW και αφορά το Υπουργείο Εσωτερικών και την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας.

Το ζήτημα αυτό συνδέεται άμεσα με το νέο χωροταξικό πλαίσιο, καθώς για πρώτη φορά οι μονάδες αποθήκευσης ενέργειας εντάσσονται ως διακριτή κατηγορία ενεργειακών υποδομών, με ειδικούς κανόνες χωροθέτησης.

Ανοιχτή διαβούλευση και επόμενα βήματα

Το νέο χωροταξικό πλαίσιο παραμένει σε δημόσια διαβούλευση έως τις 24 Ιουνίου και αναμένεται να αποτελέσει πεδίο διαλόγου μεταξύ κυβέρνησης, τοπικής αυτοδιοίκησης, επενδυτών, περιβαλλοντικών φορέων και τοπικών κοινωνιών.

Οι τελικές παρατηρήσεις και τροποποιήσεις που θα προκύψουν από τη διαβούλευση αναμένεται να διαμορφώσουν σε μεγάλο βαθμό το τελικό θεσμικό πλαίσιο, το οποίο θα καθορίσει την επόμενη ημέρα για τις ΑΠΕ στην Ελλάδα.