Η Γιορτή της Μητέρας : Η τραγική ιστορία της Anna Jarvis

γράφει η Ελισάβετ Πετρίδου

Κάθε δεύτερη Κυριακή του Μαΐου, εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο αγοράζουν λουλούδια, κάρτες και δώρα για να τιμήσουν τη μητέρα τους. Είναι μία από τις πιο αγαπημένες και εμπορικές γιορτές του πλανήτη. Όμως, πίσω από αυτή τη γιορτή κρύβεται μια τραγική ιστορία.

Η Anna Jarvis, η γυναίκα που δημιούργησε τη σύγχρονη Γιορτή της Μητέρας, αφιέρωσε τη ζωή της σε μια προσπάθεια να καταργήσει το γεγονός που η ίδια καθιέρωσε.

Η Anna Maria Jarvis γεννήθηκε την 1η Μαΐου 1864 στο Webster, West Virginia, στα τελευταία χρόνια του Αμερικανικού Εμφυλίου. Ήταν ένα από τα δεκατρία παιδιά της οικογένειας Jarvis. Ωστόσο, όπως συνέβαινε συχνά τον 19ο αιώνα, πολλά από τα αδέλφια της πέθαναν σε μικρή ηλικία από ασθένειες όπως η ιλαρά, η διφθερίτιδα και ο τυφοειδής πυρετός. Οι συνεχείς απώλειες σημάδεψαν βαθιά την οικογένεια και ιδιαίτερα τη μητέρα της, Ann Reeves Jarvis.

Η Ann Reeves Jarvis, δεν ήταν μια συνηθισμένη γυναίκα της εποχής της. Υπήρξε κοινωνική ακτιβίστρια, πριν ακόμη γεννηθεί η Anna. Είχε οργανώσει τα περίφημα “Mothers’ Day Work Clubs”, ομάδες γυναικών που βοηθούσαν άρρωστες οικογένειες, εκπαίδευαν μητέρες σε θέματα υγιεινής, φρόντιζαν παιδιά, και προσπαθούσαν να περιορίσουν τη βρεφική θνησιμότητα. Κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου φρόντιζε τραυματίες και από τις δύο παρατάξεις, ενώ μετά τον πόλεμο διοργάνωσε συναντήσεις συμφιλίωσης μεταξύ πρώην εχθρών.

Η ιδέα ότι οι μητέρες μπορούν να λειτουργούν ως δύναμη ενότητας και θεραπείας, χαράχτηκε βαθιά στη συνείδηση της μικρής Anna, η οποία δεν ξέχασε ποτέ τα λόγια της μητέρας όταν -σύμφωνα με τις πηγές- το 1876, σε ένα μάθημα Κυριακάτικου σχολείου, εκείνη είπε: «Ελπίζω κάποτε κάποιος να δημιουργήσει μια ημέρα αφιερωμένη στις μητέρες για την προσφορά τους στην ανθρωπότητα.»

Το 1905, η Ann Reeves Jarvis πέθανε στην Philadelphia. Η Anna βυθίστηκε στο πένθος. Δεν είχε παντρευτεί ποτέ ούτε είχε αποκτήσει παιδιά και η σχέση με τη μητέρα της ήταν καθοριστική. Δεν ήταν απλώς οικογένεια, ήταν το πρότυπό της που έγινε αποστολή και σκοπός ζωής. Μέσα στη θλίψη της, πήρε την απόφαση να πραγματοποιήσει την επιθυμία της μητέρας της.

Το 1907, σε εκδήλωση μνήμης για τη μητέρα της, η Anna μοίρασε λευκά γαρίφαλα στους παρευρισκόμενους. Η ίδια πίστευε ότι το λουλούδι συμβόλιζε την αγνότητα, την πίστη, και την ανιδιοτελή αγάπη της μητέρας. Το λευκό γαρίφαλο έγινε το επίσημο σύμβολο της Γιορτής της Μητέρας.

Στις 10 Μαΐου 1908 οργανώθηκε η πρώτη επίσημη τελετή Mother’s Day στην Andrews Methodist Episcopal Church. Η εκκλησία αυτή θεωρείται σήμερα το σημείο γέννησης της σύγχρονης γιορτής.

Ο αγώνας για την καθιέρωση της Γιορτής της Μητέρας

Η Anna ξεκίνησε μια εντυπωσιακή εκστρατεία. Έγραφε ασταμάτητα επιστολές σε πολιτικούς, κυβερνήτες, εκκλησίες, σχολεία, γυναικείες οργανώσεις και επιχειρηματίες. Ταξίδευε, μιλούσε δημόσια και πίεζε συστηματικά για την επίσημη αναγνώριση της ημέρας. Η επιμονή της ήταν εντυπωσιακή. Μέσα σε λίγα χρόνια πολλές πολιτείες των Ηνωμένων Πολιτειών είχαν ήδη αρχίσει να γιορτάζουν επίσημα τη μέρα.

Η προσπάθειά της απέδωσε καρπούς το 1914, όταν ο Woodrow Wilson υπέγραψε προεδρική διακήρυξη που καθιέρωνε τη δεύτερη Κυριακή του Μαΐου ως επίσημη εθνική γιορτή στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η Anna Jarvis είχε πετύχει κάτι μοναδικό. Μέσα σε λιγότερο από δέκα χρόνια, είχε δημιουργήσει μια νέα εθνική γιορτή που εξελίχθηκε σε μια από τις πιο γνωστές γιορτές στον κόσμο. Η επιτυχία της όμως έφερε κάτι που η ίδια δεν περίμενε. Η αγορά κατάλαβε γρήγορα ότι η Γιορτή της Μητέρας μπορούσε να αποφέρει τεράστια κέρδη. Ανθοπωλεία, εταιρείες καρτών, ζαχαροπλαστεία και εστιατόρια άρχισαν πολύ γρήγορα να την εκμεταλλεύονται εμπορικά. Η ημέρα που εκείνη είχε φανταστεί ως μια προσωπική και συναισθηματική έκφραση ευγνωμοσύνης μετατρεπόταν σταδιακά σε καταναλωτική γιορτή. Η Anna εξοργίστηκε. Πίστευε ότι μια έτοιμη κάρτα δεν είχε καμία αξία μπροστά σε ένα προσωπικό γράμμα γραμμένο με ειλικρίνεια. Θεωρούσε ότι τα ακριβά λουλούδια και οι διαφημιστικές καμπάνιες πρόδιδαν το πραγματικό νόημα της ημέρας. Έλεγε χαρακτηριστικά: «Μια τυπωμένη κάρτα σημαίνει ότι είσαι πολύ τεμπέλης για να γράψεις λίγα λόγια στη γυναίκα που έκανε τόσα για σένα.» Για την ίδια, η Γιορτή της Μητέρας έπρεπε να είναι μια προσωπική πράξη αγάπης και όχι μια ευκαιρία κατανάλωσης.

Ο αγώνας για την κατάργηση της δικής της δημιουργίας

Από τη δεκαετία του 1920 και μετά, η Anna Jarvis ξεκίνησε έναν πραγματικό πόλεμο ενάντια στην εμπορευματοποίηση της γιορτής. Οργάνωνε διαμαρτυρίες, κατέθετε αγωγές και επιτιθόταν δημόσια σε οργανώσεις και επιχειρήσεις που χρησιμοποιούσαν το Mother’s Day για οικονομικό όφελος. Το 1923 μήνυσε διοργανωτές εκδήλωσης στη Νέα Υόρκη, επειδή χρησιμοποιούσαν τη γιορτή για συγκέντρωση χρημάτων. Το 1925 συνελήφθη προσωρινά σε συνέδριο της American War Mothers όταν διαμαρτυρήθηκε έντονα για την πώληση λευκών γαρίφαλων. Η ειρωνεία ήταν τεράστια: η δημιουργός της Γιορτής της Μητέρας συνελήφθη σε εκδήλωση για τη Γιορτή της Μητέρας.

Η Anna Jarvis δεν παντρεύτηκε ποτέ και δεν απέκτησε παιδιά. Με τα χρόνια απομονώθηκε όλο και περισσότερο, ενώ ξόδεψε σχεδόν όλη την περιουσία της σε δικαστικές μάχες και εκστρατείες. Αντιμετώπισε σοβαρά προβλήματα υγείας και τελικά κατέληξε σε σανατόριο στην West Chester, όπου παρέμεινε μέχρι το τέλος της ζωής της, το 1948. Αργότερα αποκαλύφθηκε ίσως η μεγαλύτερη ειρωνεία της ζωής της. Σύμφωνα με ιστορικές αναφορές, μέρος των εξόδων περίθαλψής της καλύφθηκε ανώνυμα από ανθρώπους της βιομηχανίας λουλουδιών, της ίδιας βιομηχανίας που πολεμούσε για δεκαετίες.

Η κληρονομιά της Anna Jarvis

Σήμερα η Γιορτή της Μητέρας γιορτάζεται σχεδόν σε κάθε γωνιά του πλανήτη, τη δεύτερη Κυριακή του Μαΐου.

Όμως πίσω από τις ανθοδέσμες, τις κάρτες και τα δώρα κρύβεται η ιστορία της γυναίκας που οραματίστηκε κάτι πολύ πιο απλό, που δεν ήθελε ποτέ η ημέρα αυτή να γίνει εμπορική γιορτή. Επέμενε ακόμη και στη γραμματική του ονόματος, “Mother’s Day” και όχι το “Mothers’ Day”. Ο λόγος ήταν βαθιά προσωπικός. Δεν ήθελε μια αφηρημένη γιορτή για όλες τις μητέρες γενικά. Ήθελε κάθε άνθρωπος να τιμά τη δική του μητέρα ξεχωριστά. Ίσως τελικά αυτό να είναι και το πραγματικό νόημα της ημέρας που η ίδια δημιούργησε. Μια ειλικρινή πράξη αγάπης και ευγνωμοσύνης, στο πρόσωπο που μας χάρισε ανεκτίμητη αγάπη.